Της Αγγελικής Κρητικού

τα έντονα, μπερδεμένα και τρομακτικά συναισθήματα που ακολουθούν ένα τραυματικό γεγονός ή μια φυσική καταστροφή μπορεί να είναι ακόμη πιο έντονα στα παιδιά – είτε έζησαν άμεσα το τραυματικό συμβάν, είτε επανειλημμένα εκτέθηκαν σε τρομακτικές εικόνες από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας μετά το γεγονός. Ενώ τα παιδιά και οι έφηβοι είναι πιο ευάλωτοι στο να βιώσουν πιο έντονα κάποιο τραύμα από ότι οι ενήλικες, με τη σωστή υποστήριξη και αντιμετώπιση μπορούν επίσης να ανακάμψουν ταχύτερα. Χρησιμοποιώντας τις παρακάτω συμβουλές αντιμετώπισης, μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας να ανακτήσει μια συναισθηματική ισορροπία, να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη του στον κόσμο και να ξεπεράσει το τραύμα.

Ποιες είναι οι επιπτώσεις του τραύματος στα παιδιά;

Η απροσδόκητη απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου ή η ανάμειξή τους σε φυσική καταστροφή, αυτοκινητιστικό δυστύχημα, αεροπορικό δυστύχημα ή βίαιη επίθεση μπορεί να είναι συντριπτικά αγχωτικό για τα παιδιά. Ένα τραυματικό γεγονός μπορεί να υπονομεύσει την αίσθηση της ασφάλειας, αφήνοντας τα να αισθάνονται αδύναμα και ευάλωτα, ειδικά αν το γεγονός προήλθε από φυσική καταστροφή και πράξη βίας, όπως φυσική επίθεση, μαζική ή τρομοκρατική επίθεση. Ακόμα και τα παιδιά ή οι έφηβοι που δεν επηρεάζονται άμεσα από μια καταστροφή μπορεί να τραυματιστούν όταν επανειλημμένα εκτίθενται σε φρικτές εικόνες του γεγονότος στις ειδήσεις ή στα κοινωνικά μέσα.

Επιπτώσεις του τραύματος στα παιδιά και στους εφήβους

Τα παιδιά ηλικίας 5 ετών και κάτω μπορούν να:

  • Εμφανίζουν σημάδια φόβου
  • Προσκολλώνται σε γονέα ή κηδεμόνα
  • Έχουν έντονο κλάμα, ξεσπάσματα
  • Κινούνται χωρίς λόγο ή παραμένουν ακίνητα
  • Επιστρέφουν σε συμπεριφορές που είναι κοινές νεότερης ηλικίας, όπως το πιπίλισμα του αντίχειρα ή νυχτερινή ενούρηση

Τα παιδιά ηλικίας 6 έως 11 ετών μπορούν να:

  • Χάσουν το ενδιαφέρον για τους φίλους, την οικογένεια και τις δραστηριότητες διασκέδασης
  • Έχουν εφιάλτες ή άλλες δυσκολίες ύπνου
  • Γίνουν ευερέθιστα, ενοχλητικά ή θυμωμένα
  • Έχουν άγχος με το σχολείο και τις εργασίες τους
  • Παραπονιούνται για σωματικές ενοχλήσεις
  • Αναπτύξουν αβάσιμους φόβους
  • Νιώσουν κατάθλιψη, συναισθηματική πτώση ή ενοχή για το τι συνέβη

Οι έφηβοι ηλικίας 12 έως 17 ετών μπορούν να:

  • Έχουν αναδρομή στο γεγονός, εφιάλτες ή άλλες δυσκολίες στον ύπνο
  • Αποφεύγουν τις υπενθυμίσεις του γεγονότος
  • Κάνουν κατάχρηση ναρκωτικών, οινοπνεύματος ή τσιγάρου
  • Να είναι ενοχλητικοί, ασέβεις ή καταστρεπτικοί
  • Έχουν σωματικές ενοχλήσεις
  • Νιώσουν απομονωμένοι, ένοχοι ή καταθλιπτικοί
  • Χάσουν το ενδιαφέρον για τα χόμπι και τα ενδιαφέροντα τους
  • Έχουν αυτοκτονικές σκέψεις

Όποια και αν είναι η ηλικία του παιδιού σας, είναι σημαντικό να προσφέρετε επιπλέον διαβεβαίωση και υποστήριξη μετά από ένα τραυματικό γεγονός. Η αντίδραση ενός παιδιού σε μια καταστροφή ή ένα τραυματικό γεγονός μπορεί να επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό από την αντίδραση των γονιών του, οπότε είναι σημαντικό να εκπαιδεύσετε τον εαυτό σας για το τραύμα και το τραυματικό άγχος. Όσο περισσότερα γνωρίζετε για τα συμπτώματα, τις επιπτώσεις και τις επιλογές θεραπείας, τόσο καλύτερα θα είστε σε θέση να βοηθήσετε το παιδί σας να αναρρώσει. Με την αγάπη και την υποστήριξή σας, οι ανησυχητικές σκέψεις και τα συναισθήματα του τραυματικού στρες μπορούν να αρχίσουν να ξεθωριάζουν και η ζωή του παιδιού σας μπορεί να επιστρέψει στο φυσιολογικό μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες μετά το γεγονός.

Συμβουλή 1η: Αποκατάσταση παιδιών από το τραύμα: Ελαχιστοποιήστε την έκθεση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης

Τα παιδιά που έχουν βιώσει ένα τραυματικό γεγονός μπορούν συχνά να νιώσουν αμείλικτη την ειδησεογραφική κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης και να τραυματιστούν περαιτέρω. Η υπερβολική έκθεση σε εικόνες ενός ανησυχητικού γεγονότος – όπως η επανειλημμένη προβολή βίντεο κλπ σε κοινωνικά μέσα ή σε ειδησεογραφικές ιστοσελίδες – μπορεί ακόμη και να δημιουργήσει τραυματικό άγχος σε παιδιά ή εφήβους που δεν επηρεάστηκαν άμεσα από το γεγονός.

Περιορίστε την έκθεση των παιδιών σας στα ΜΜΕ για το τραυματικό γεγονός. Μην αφήνετε το παιδί σας να παρακολουθεί τις ειδήσεις ή να βλέπει τα κοινωνικά δίκτυα λίγο πριν τον ύπνο και χρησιμοποιείστε τα γονικά στοιχεία ελέγχου στην τηλεόραση, τον υπολογιστή και τα ταμπλετ, ώστε να εμποδίσετε  το παιδί σας να βλέπει επανειλημμένα ανησυχητικά βίντεο και εικόνες.

Μην αφήνετε το παιδί σας να παρακολουθεί μόνο του τις ειδήσεις για το γεγονός. Στην περίπτωση που τύχει το παιδί να εκτεθεί σε ανησυχητικές πληροφορίες από τα ΜΜΕ ή τα κοινωνικά δίκτυα είναι σημαντικό να παραμείνετε κοντά του, να το καθησυχάσετε και να το βοηθήσετε να βάλει την πληροφορία σε πλαίσιο.

Αποφύγετε την έκθεση του παιδιού σας σε εικόνες και βίντεο. Είναι συχνά λιγότερο τραυματικό για ένα παιδί ή έναν έφηβο να διαβάζει την εφημερίδα παρά να παρακολουθεί τηλεοπτική κάλυψη ή να βλέπει βίντεο του γεγονότος.

Συμβουλή 2: Συνδεθείτε με το παιδί σας

Δεν μπορείτε να αναγκάσετε το παιδί σας να αποκατασταθεί άμεσα από το τραυματικό στρες, αλλά μπορείτε να παίξετε σημαντικό ρόλο στη διαδικασία επούλωσης απλά περνώντας τον χρόνο μαζί και μιλώντας πρόσωπο με πρόσωπο, χωρίς τηλεόραση, παιχνίδια και άλλους περισπασμούς. Κάντε το καλύτερο που μπορείτε για να δημιουργήσετε ένα περιβάλλον όπου τα παιδιά σας θα αισθάνονται ασφάλεια να επικοινωνήσουν ότι αισθάνονται και να κάνουν  οποιεσδήποτε ερωτήσεις.

Παρέχετε στο παιδί σας συνεχείς ευκαιρίες να μιλάει για αυτό που βίωσε ή για τις πληροφορίες που λαμβάνουν από τα μέσα ενημέρωσης. Ενθαρρύνετε τα να κάνουν ερωτήσεις και να εκφράζουν τις ανησυχίες τους, αλλά μην τα πιέζετε να μιλήσουν.

Αναγνωρίστε και δώστε την ανάλογη προσοχή στις ανησυχίες του παιδιού σας. Το τραυματικό γεγονός μπορεί να δημιουργήσει άσχετους φόβους και θέματα στο παιδί σας. Η ασφάλεια για το παιδί σας προέρχεται από την αίσθηση της κατανόησης και της αποδοχής από εσάς, οπότε αναγνωρίστε τους φόβους τους, ακόμη και αν δεν σας φαίνονται σχετικοί με το γεγονός.

Καθησυχάστε το παιδί σας. Το γεγονός δεν ήταν δικό του λάθος, το αγαπάτε και είναι εντάξει να αισθάνεται αναστατωμένο, θυμωμένο ή φοβισμένο.

Μην πιέζετε το παιδί σας να μιλήσει. Για κάποια παιδιά είναι πολύ δύσκολο να μιλήσουν για μια τραυματική εμπειρία. Σε ένα μικρό παιδί μπορεί να είναι πιο εύκολο να ζωγραφίσει μια εικόνα που να απεικονίζει τα συναισθήματά του αντί να μιλήσει γι ‘αυτά. Στη συνέχεια, μπορείτε να συζητήσετε με το παιδί σας το θέμα που ζωγράφισε.

Να είστε ειλικρινείς. Ενώ θα χρειαστεί να προσαρμόσετε τις πληροφορίες που μοιράζεστε ανάλογα με την ηλικία του παιδιού σας, είναι σημαντικό να είστε ειλικρινείς. Μην λέτε ότι όλα είναι καλά ενώ στην πραγματικότητα δεν είναι.

Κάνετε “κανονικά” πράγματα με το παιδί σας, πράγματα που δεν έχουν καμία σχέση με το τραυματικό γεγονός. Ενθαρρύνετε το παιδί σας να αναζητήσει φίλους και να συνεχίσει τα παιχνίδια, αθλήματα και χόμπι που απολάμβανε πριν από το τραυματικό γεγονός. Πηγαίνετε σε οικογενειακές εκδρομές στο πάρκο ή την παραλία, απολαύστε μια βραδιά παιχνιδιών ή παρακολουθήστε μια αστεία ή ενθουσιώδη ταινία μαζί.

Συμβουλή 3: Ενθαρρύνετε τη σωματική δραστηριότητα

Η σωματική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει την αδρεναλίνη, να απελευθερώσει τις ενδορφίνες που ενισχύουν την καλή διάθεση και να βοηθήσει το παιδί σας να κοιμηθεί καλύτερα τη νύχτα.

Βρείτε ένα άθλημα που απολαμβάνει το παιδί σας. Δραστηριότητες όπως το μπάσκετ, η κολύμβηση, το ποδόσφαιρο, το τρέξιμο, οι πολεμικές τέχνες που απαιτούν την κίνηση τόσο των χεριών όσο και των ποδιών μπορούν να βοηθήσουν να αναζωογονηθεί το νευρικό σύστημα του παιδιού σας από αυτό το «κολλημένο» συναίσθημα που συχνά ακολουθεί μια τραυματική εμπειρία.

Προσφέρετε τη συμμετοχή σας σε αθλήματα, παιχνίδια με το παιδί σας. Αν αντιστέκονται να σηκωθούν από τον καναπέ, παίξτε την αγαπημένη τους μουσική και χορέψτε μαζί. Μόλις ένα παιδί αρχίζει να κινείται, αρχίζει να αισθάνεται πιο δραστήριο.

Ενθαρρύνετε το παιδί σας να πάει έξω για να παίξει με φίλους ή με το κατοικίδιο ζωάκι για να νιώσει πιο ήρεμο.

Προγραμματίστε μια οικογενειακή εκδρομή σε μονοπάτι πεζοπορίας, πισίνα ή πάρκο.

Πάρτε τα μικρότερα παιδιά σε μια παιδική χαρά, κέντρο δραστηριοτήτων, ή κανονίστε ημερομηνίες παιχνιδιού.

Συμβουλή 4:  Το παιδί σας χρειάζεται υγιεινή διατροφή

Η τροφή που τρώει το παιδί σας μπορεί να έχει βαθιές επιπτώσεις στη διάθεσή του και στην ικανότητα αντιμετώπισης του τραυματικού στρες. Τα επεξεργασμένα και ευκολότερα τρόφιμα, οι εξευγενισμένοι (επεξεργασμένοι) υδατάνθρακες και τα γλυκά ποτά και σνακ μπορούν να δημιουργήσουν μεταβολές της διάθεσης και να επιδεινώσουν τα συμπτώματα του τραυματικού στρες. Αντίθετα, τρώγοντας πολλά φρέσκα φρούτα και λαχανικά, υψηλής ποιότητας πρωτεΐνες και υγιή λίπη, ειδικά ωμέγα-3, λιπαρά οξέα, μπορεί να βοηθήσει το παιδί σας να αντιμετωπίσει καλύτερα τα σκαμπανεβάσματα που ακολουθούν την ενοχλητική εμπειρία.

Εστιάστε σε ολοκληρωμένη διατροφή και όχι σε συγκεκριμένα τρόφιμα. Τα παιδιά χρειάζεται να τρώνε ελάχιστα επεξεργασμένες τροφές που είναι όσο το δυνατόν πιο κοντά στη φυσική τους μορφή.

Περιορίστε τα τηγανητά φαγητά, γλυκά σνακς. Όλα αυτά μπορούν να επιδεινώσουν τα συμπτώματα τραυματικού στρες στα παιδιά.

Γίνετε εσείς το πρότυπο τους. Η παιδική ηλικία έχει ένα ισχυρό χαρακτηριστικό, αυτό της μίμησης. Οπότε μην ζητάτε από το παιδί σας να τρώει λαχανικά ενώ εσείς οι ίδιοι καταναλώνετε συχνά πατάτες τηγανητές και αναψυκτικά.

Μαγειρέψτε περισσότερα γεύματα στο σπίτι. Το εστιατόριο και τα έτοιμα φαγητά απέξω έχουν περισσότερη προσθήκη ζάχαρης και ανθυγιεινού λίπους, οπότε το μαγείρεμα στο σπίτι έχει τεράστιο αντίκτυπο στην υγεία των παιδιών σας.

Ετοιμάστε τα γεύματα για κάτι περισσότερο από την ανάγκη ως φαγητό. Η συγκέντρωση της οικογένειας γύρω από ένα τραπέζι για ένα γεύμα είναι μια ιδανική ευκαιρία για να μιλήσετε και να ακούσετε το παιδί σας χωρίς τον περισπασμό της τηλεόρασης, των τηλεφώνων ή των υπολογιστών.

Συμβουλή 5: Αποκαταστήστε την εμπιστοσύνη και την ασφάλεια

Το τραύμα μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο το παιδί βλέπει τον κόσμο, κάνοντας το ξαφνικά να φαίνεται ένα πολύ πιο επικίνδυνο και τρομακτικό μέρος. Το παιδί σας μπορεί να δυσκολεύεται να εμπιστευτεί το περιβάλλον και άλλους ανθρώπους. Μπορείτε να βοηθήσετε αποκαθιστώντας την αίσθηση ασφάλειας του παιδιού σας.

Δημιουργήστε ρουτίνες. Η καθιέρωση μιας προβλέψιμης δομής και προγράμματος για τη ζωή του παιδιού ή του έφηβου μπορεί να σας βοηθήσει να κάνετε τον κόσμο πιο σταθερό και πάλι. Προσπαθήστε να διατηρήσετε συγκεκριμένες ώρες για τα γεύματα, τις σχολικές εργασίες και τις οικογενειακές δραστηριότητες.

Μειώστε το στρες στο σπίτι. Προσπαθήστε να εξασφαλίσετε ότι το παιδί σας έχει χώρο και χρόνο για ξεκούραση, παιχνίδι και διασκέδαση.

Διαχειριστείτε το δικό σας άγχος. Όσο πιο ήρεμοι, χαλαροί και επικεντρωμένοι είστε, τόσο καλύτερα θα είστε σε θέση να βοηθήσετε το παιδί σας.

Μιλήστε για το μέλλον και κάντε σχέδια. Αυτό μπορεί να βοηθήσει στην εξουδετέρωση της κοινής αίσθησης μεταξύ των τραυματισμένων παιδιών ότι το μέλλον είναι τρομακτικό, ζοφερό και απρόβλεπτο.

Τηρήστε τις υποσχέσεις σας. Μπορείτε να βοηθήσετε στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης του παιδιού σας με το να είστε αξιόπιστοι. Να είστε συνεπείς και να ακολουθείτε τα πράγματα που λέτε ότι πρόκειται να κάνετε.

Αν δεν γνωρίζετε την απάντηση σε μια ερώτηση, μην φοβάστε να το παραδεχτείτε. Μην θέτετε σε κίνδυνο την εμπιστοσύνη του παιδιού σας με το να “σκαρφίζεστε” κάποια απάντηση.

Θυμηθείτε ότι τα παιδιά συχνά προσωποποιούν τις καταστάσεις. Μπορεί να ανησυχούν για την ασφάλειά τους ακόμη και αν το τραυματικό γεγονός συνέβη πολύ μακριά. Καθησυχάστε το παιδί σας και βοηθήστε το να τοποθετήσει την κατάσταση σε πλαίσιο.

Πότε χρειάζεται να αναζητήσετε θεραπεία για το τραύμα του παιδιού σας

Συνήθως, τα συναισθήματα του άγχους, της απάθειας, της σύγχυσης, της ενοχής και της απελπισίας του παιδιού μετά από ένα τραυματικό γεγονός αρχίζουν να εξασθενούν μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, αν το τραυματικό στρες είναι τόσο έντονο και επίμονο που εμποδίζει την ικανότητα του παιδιού σας να λειτουργεί στο σχολείο ή στο σπίτι, μπορεί να χρειαστεί βοήθεια από επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Τα προειδοποιητικά σημάδια συμπεριλαμβάνουν:

  • Έχουν περάσει έξι εβδομάδες και το παιδί σας δεν αισθάνεται καλύτερα
  • Το παιδί σας αντιμετωπίζει θέματα στο σχολείο
  • Το παιδί σας αντιμετωπίζει τρομακτικές αναμνήσεις, εφιάλτες ή αναδρομές
  • Τα συμπτώματα τραυματικού στρες εμφανίζονται ως σωματικές ενοχλήσεις όπως πονοκεφάλους, πόνους στο στομάχι, διαταραχές ύπνου ή αλλεργίες
  • Το παιδί σας παρουσιάζει δυσκολία όσον αφορά στη διάδρασή του με φίλους και την οικογένειά του
  • Το παιδί ή ο έφηβος σας παρουσιάζει αυτοκτονικές σκέψεις
  • Το παιδί σας αποφεύγει όλο και περισσότερα πράγματα που του θυμίζουν το τραυματικό γεγονός
Άντζελα Κρητικού

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο

1 σχόλιο

Σχολιάστε

Για να καταχωρήσετε το σχόλιο σας, συνδεθείτε με...



Αφήστε το σχόλιό σας !
Γράψτε το όνομά σας