Τα παιδιά πρέπει να διδάσκονται πώς να σκέφτονται, όχι τι να σκέφτονται.
Margaret Mead, 1901-1979, Αμερικανίδα εθνολόγος

 

ΗΓενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ανακήρυξε στις 3 Δεκεμβρίου 2018 την 24η Ιανουαρίου ως Διεθνή Ημέρα για την Εκπαίδευση, με σκοπό την ανάδειξη της συμβολής της εκπαίδευσης στην ειρήνη και την ανάπτυξη.

Με αφορμή των εορτασμό της ημέρας, η UNESCO σε συνεργασία με το Κέντρο Έρευνας και Διεπιστημονικότητας διοργανώνει σήμερα διάφορες εκδηλώσεις με θέμα «Η μάθηση για τους ανθρώπους, τον πλανήτη, την ευημερία και την ειρήνη». Οι εορτασμοί στο Παρίσι θα περιλαμβάνουν συνομιλίες και συζητήσεις με προσωπικότητες εκπαιδευτικών από όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων και προσωπικοτήτων της νεολαίας. Οι εορτασμοί του 2020 θα τοποθετήσουν την εκπαίδευση και τη μάθηση ως τον μεγαλύτερο ανανεώσιμο πόρο της ανθρωπότητας και θα επιβεβαιώσουν τον ρόλο της εκπαίδευσης ως θεμελιώδους δικαιώματος και δημόσιου συμφέροντος στην ατζέντα για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη του 2030.

Επειδή το σημαντικότερο σε όλα τα παραπάνω είναι ότι η παιδεία βάζει τα θεμέλια για το μέλλον της ανθρωπότητας, αξιοσημείωτο είναι ότι το τελευταίο χρονικό διάστημα γίνεται μεγάλη συζήτηση για τα εναλλακτικά σχολεία.

Παρότι η ιδέα αυτή κρατάει από παλιά και συγκεκριμένα από την δεκαετία του `60, οπότε οι κοινωνικές ανισότητες είχαν προκαλέσει μεγάλο προβληματισμό, σήμερα παρουσιάζεται ως μια νέα πρόταση και ως η μοναδική λύση για τα τρέχοντα προβλήματα της εκπαίδευσης. Τι εννοούμε όμως με τον όρο εναλλακτική εκπαίδευση; Τα δημοκρατικά σχολεία, τη βιωματική μάθηση, την υπαίθρια εκπαίδευση, τη μοντεσσοριανή αγωγή, την εκπαίδευση waldorf τι ακριβώς… Η σωστή απάντηση είναι όλα μαζί και το καθένα ξεχωριστά.

Επί της ουσίας ο όρος εναλλακτική εκπαίδευση αποτελεί ομπρέλα για όλες τις παιδαγωγικές θεωρίες που αποκλίνουν από τα συνηθισμένα εκπαιδευτικά συστήματα.

Τέτοιου είδους εκπαίδευση μπορεί να παρασχεθεί από δημόσια, ιδιωτικά σχολεία ή ακόμα και στο σπίτι. Για παράδειγμα μεταξύ άλλων υπάρχει η βιωματική μάθηση, δηλαδή η μάθηση μέσω πράξεων και όχι θεωριών, η υπαίθρια εκπαίδευση που αφορά την εξόρμηση στη φύση με σκοπό τα παιδιά να γνωρίσουν από πρώτο χέρι το φυσικό περιβάλλον γύρω τους, ώστε να μάθουν να το σέβονται και να το προστατεύουν και το σύστημα Μοντεσσόρι στο πλαίσιο του οποίου τα παιδιά μέσα από βιωματικές δραστηριότητες μαθαίνουν να αυτοεξυπηρετούνται αρχικά, να αυτονομούνται και να λειτουργούν ως αυτόνομες οντότητες.

Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στη δημοκρατική παιδεία, η οποία βασίζεται σε δύο θεμελιώδεις αρχές 1) την ισοτιμία, συν-ευθύνη και συνεργασία δασκάλων και μαθητών ως προς τον τρόπο λειτουργίας του σχολείου και 2) το δικαίωμα των μαθητών να επιλέγουν ελεύθερα το περιεχόμενο, τον τρόπο και το ρυθμό της μάθησής τους.

Τα Δημοκρατικά Σχολεία, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα για τη Δημοκρατική παιδεία (EUDEC) είναι μαθησιακές κοινότητες στις οποίες το Άρθρο 12 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού «Έχεις το δικαίωμα να εκφράζεις τη γνώμη σου για τις αποφάσεις που αφορούν τη ζωή σου και οι απόψεις σου πρέπει να λαμβάνονται υπόψη» πραγματώνεται στον ύψιστο βαθμό.

Η ιδέα του δημοκρατικού και ελεύθερου σχολείου ξεκίνησε στη Γαλλία, ενώ το πρώτο Δημοκρατικό Σχολείο το συναντάμε στην Αγγλία, το ιστορικό σχολείο Σάμερχιλ (Summerhill), που λειτούργησε ως δημοτικό οικοτροφείο, όπου τα μαθήματα ήταν προαιρετικά.

Στην Ελλάδα το μοντέλο αυτό εφαρμόστηκε κατά το μεσοπόλεμο πρώτη φορά, αλλά σταμάτησε εξαιτίας της δικτατορίας. Η συνεργασία μεταξύ των μαθητών, η σύνδεση θεωρίας και πρακτικής μέσα από την παραγωγή και την προσφορά υπηρεσιών, η συμμετοχή των μαθητών στις αποφάσεις της τάξης, η ισότητα, η ελεύθερη έκφραση, η επαφή με την κοινότητα και τη γειτονιά αποτελούν τον κορμό της μεθόδου.

Επίσης σημαντικό ρόλο παίζει η τεχνολογία, όπως η τυπογραφία, το ραδιόφωνο, ο κινηματογράφος και κάθε είδους εργαλεία. Κάθε παιδί αναγνωρίζεται σαν ξεχωριστή προσωπικότητα και ο ρόλος του εκπαιδευτικού συνίσταται κυρίως στο να βοηθήσει τους μαθητές να βρουν οι ίδιοι το δρόμο της γνώσης, αντί του συμβατικού δασκάλου-αυθεντία.

Αυτή τη στιγμή, λειτουργούν περίπου 1000 σχολεία που αυτοαποκαλούνται δημοκρατικά σε όλο τον κόσμο. Ο τρόπος που η δημοκρατία εκφράζεται σε αυτά τα σχολεία ποικίλλει πολύ, από απλές σχολικές συναντήσεις κατά τις οποίες οι μαθητές ψηφίζουν για συγκεκριμένα θέματα, ως την πλήρη δημοκρατία, κατά την οποία οι μαθητές παίρνουν μέρος στη λήψη αποφάσεων που αφορούν τη λειτουργία του σχολείου, όπως τον προϋπολογισμό, την πρόσληψη ή απόλυση δασκάλων και τον καθορισμό της διδακτέας ύλης.

Δημοκρατικά δημόσια Σχολεία, που να λειτουργούν στη χώρα μας δεν υπάρχουν.

Ωστόσο, αξιοσημείωτη δουλειά έχει γίνει με «το Σχολείο των Χρωμάτων και της Φύσης» στο Φουρφουρά στο Ρέθυμνο, το οποίο έχει εγκριθεί παγκόσμια μέσα στα 1000 εναλλακτικά σχολεία, ενώ αξιόλογες προσπάθειες έχουν γίνει και από το «Μικρό Ντουνιά» στη Μυτιλήνη της Λέσβου, το «Μικρό δέντρο» στο Κρυονέρι Θεσσαλονίκης, τα δημοτικά σχολεία Φρε Χανίων και Βατόλακκου Χανίων, το 132 δημοτικό σχολείο Αθηνών, το οποίο έχει επίσης βραβευθεί στο εξωτερικό και έχει φιλοξενηθεί σε επιστημονικά περιοδικά διεθνώς, την «Ακαδημία της Άνοιξης» μία μη κερδοσκοπική ομάδα που υπάγεται στο πιλοτικό πρόγραμμα του EUDEC Greece και απαρτίζεται από εθελοντές, καθώς και πολλά άλλα.

Κοινή ελπίδα όλων όσων πιστεύουν στην αξία της δημοκρατικής παιδείας είναι ότι τα σχολεία του δάσους στη Δανία, το πρώτο βίγκαν σχολείο στη Σουηδία και το υποχρεωτικό σχολικό Μάθημα Ευτυχίας (Happiness Curriculum) στην Ινδία θα ανοίξουν το δρόμο για περισσότερη εναλλακτική εκπαίδευση στο μέλλον για τους μαθητές όλου του κόσμου.

 

Newsletter εγγραφή

 

Όμορφη Ζωή Άρθρα

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο

Σχολιάστε

Για να καταχωρήσετε το σχόλιο σας, συνδεθείτε με...



Αφήστε το σχόλιό σας !
Γράψτε το όνομά σας