To πνευμονογραστρικό νεύρο και οι τεχνικές της Yoga

0
1590

Love nerve loves yoga Techniques

Πόσο ευτυχής αισθάνομαι που αυτή την συγκεκριμένη χρονική στιγμή οι νευροεπιστήμες, ανακαλύπτουν, διευκρινίζουν και συνθέτουν τις νέες επαναστατικές γνώσεις, οι οποίες, επιβεβαιώνουν, διευρύνουν και εμβαθύνουν την γνώση μας για τις τεχνικές της yoga και την δυναμική επιρροή τους στο νευρικό μας σύστημα.

Πριν κάποια χρόνια με αφορμή  μελέτες μου επάνω στα συμπεράσματα των νευροεπιστημόνων, βρέθηκα μπροστά στον θησαυρό των γνώσεων που αποκαλύπτουν, χαρτογραφούν και αποκωδικοποιούν τον εγκέφαλο και τις κρυφές, μέχρι τώρα, λειτουργίες του, τραβώντας το πέπλο της άγνοιας που μέχρι πριν μια δεκαετία κάλυπτε ένα από τα δυο κορυφαία όργανα του φυσικού μας σώματος: τον εγκέφαλο.

Το πνευμοναγαστρικό νεύρο

Το πνευμοναγαστρικό νεύρο, είναι το κύριο νεύρο του παρασυμπαθητικού μας συστήματος (Κ10), στο οποίο αναφέρονταν οι δάσκαλοι μας, περιγράφοντας τις επιρροές των τεχνικών τις Yoga, τόσο των asana όσο και των pranayama + αναπνευστικών τεχνικών, και ακόμη πιο πολύ των τεχνικών χαλάρωσης και των τεχνικών διαλογισμού.

«…..υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι κατά την εμπειρία της εσωτερικής ανάτασης ενδέχεται να ενεργοποιείται το πνευμονογαστρικό νεύρο… το οποίο μας ηρεμεί και αναιρεί την διέγερση που προκαλεί στο συμπαθητικό σύστημα… είναι το βασικό νεύρο που ελέγχει  το καρδιακό ρυθμό, και επιδρά με πολλούς τρόπους στην καρδιά και τους πνεύμονες… το πνευμονογαστρικό νεύρο μαζί με την ορμόνη ωκυτοκίνη δημιουργεί αισθήματα ηρεμίας, αγάπης και επιθυμίας για επαφή, τα οποία ενθαρρύνουν το συναισθηματικό δέσιμο..”
J. Haidt

Aπό αυτά τα συμπεράσματα των νευροεπιστημόνων κατανόησα πώς προκύπτει η εξέλιξη του εγκεφάλου ως όργανο, πώς δηλαδή απέκτησε ο εγκέφαλός μας τον προμετωπιαίο λοβό μέσα από την εξέλιξη της ανθρώπινης εμπειρίας και την διεύρυνση της συνείδησής, η οποία, από την απλή ανάγκη της επιβίωσης, σιγά σιγά έγινε ανάγκη της επικοινωνίας και της επαφής με το άλλον άνθρωπο, ωθώντας λειτουργικά τον εγκέφαλο κυριολεκτικά να γεννήσει νέους νευρώνες – νέα νεύρα, όπως το πνευμονογαστρικό (vagus στο εξής).

Το vagus «άνθισε» κυριολεκτικά από το εγκεφαλικό στέλεχος, όταν ο άνθρωπος επέλεξε – αισθάνθηκε την εσωτερική παρόρμηση να σχετιστεί με τον διπλανό του, να έρθει κοντά με τον άλλον άνθρωπο, να κοινωνικοποιηθεί. Είναι αυτό το νεύρο που «ενεργοποιείται» (δηλαδή που παράγει και μεταφέρει ενέργεια με τον τόνο του) σε καταστάσεις χαράς, ευγνωμοσύνης, χαλάρωσης, αγάπης, διαλογισμού. Ακόμη και η ίδια η εμπειρία της Φώτισης, σχετίζεται με ένα καλά ρυθμισμένο πνευμονογαστρικό.

Οι νευροεπιστήμονες σήμερα

Οι νευροεπιστήμονες σήμερα, δείχνουν αυξημένο ενδιαφέρον:

  • για το τι συμβαίνει στον εγκέφαλο κάποιου που απλά κάθεται στην στάση του διαλογισμού αλλά και κατά την διάρκεια της υψηλής εμπειρίας του
  • για το αν υπάρχουν άλλοι τρόποι για να επηρεαστεί ο εγκέφαλος με τα ίδια αποτελέσματα που έχουν οι τεχνικές της Yoga
  • για το τι συμβαίνει  στον εγκέφαλο με την πνευματική εμπειρία της φώτισης
  • γιατί και πώς ένα καλά ρυθμισμένο vagus βελτιώνει την συνολική ποιότητα της ζωής μας
  • ποιες  δυσλειτουργίες και ασθένειες συνδέονται άμεσα με ένα άρρυθμο και άτονο vagus nerve.

Το vagus αποκαλείται ως «αρχηγός των αρχηγών» και η λειτουργία του συνδέεται πλέον άμεσα και με ψυχολογικές δυσλειτουργίες και ασθένειες. Η σύγχρονη ψυχολογία χρησιμοποιεί τεχνικές για την αποκατάσταση της λειτουργίας του  vagus ως κεντρικό εργαλείο της ίασης από το «τραύμα» και πολλά άλλα ψυχογενή θέματα.

Ο όρος «πνευμονογαστρικό» προκύπτει λόγω της σύνδεσης του vagus με τους πνεύμονες και τα γαστρικά όργανα – κυρίως των εντέρων – των οποίων, η εύρυθμη λειτουργία συνδέεται άμεσα. Δηλαδή, εάν έχουμε κάποια δυσλειτουργία ή ασθένεια στους πνεύμονες, η επιρροή στο εντερικό  σύστημα είναι άμεση και αντίστροφα.

Αποκαλείται επίσης, ως «vagus -περιπλανώμενο» διότι, είναι το πιο μακρύ σε μήκος νεύρο του νευρικού μας συστήματος· περιπλανιέται δηλαδή μέσα στο σώμα μας, συνδέοντας δυναμικά τους πνεύμονες με το εντερικό σύστημα που το αποκαλούν «δεύτερο εγκέφαλο».

Ξεκινά από το εγκεφαλικό στέλεχος, διακλαδώνεται στις δυο μεριές του λαιμού συνεχίζει στο μπροστινό μέρος του σώματος και νευρώνει: λάρυγγα, φάρυγγα, οισοφάγο, πνεύμονες, καρδιά, ηλιακό πλέγμα-διάφραγμα, πάγκρεας, συκώτι, έντερο, γεννητικά όργανα. Συνδέεται δηλαδή σχεδόν με όλα τα όργανα και είναι το κυρίαρχο νεύρο του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος.

Ανθρώπινο σώμα

Σχετίζεται άμεσα με τη καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού μας συστήματος. Γι’ αυτό άλλωστε οι επιστήμονες, έχουν οδηγηθεί στο συμπέρασμα, πως η ορθή λειτουργία του ενδεχομένως να μπορεί να αποτρέψει από νοσήσεις όπως ο Covid και άλλες ασθένειες.

 

Ά-σθένειες που συνδέονται με την δυσλειτουργία του vagus

Ιδού κάποιες από της ά-σθένειες που συνδέονται με την δυσλειτουργία του:

  • Stress –αδυναμία χαλάρωσης
  • Ημικρανίες
  • Ινομυαλγία
  • Καρδιακή αρρυθμία
  • Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
  • Διαβήτης
  • Παχυσαρκία
  • Αυτοάνοσα
  • Καρκίνος
  • Εγκεφαλικά
  • Επιληψία
  • Άνοια – Αλτσχάιμερ
  • Εθισμοί

Μερικές από τις ασθένειες, μια που η λίστα είναι μεγάλη.

Πως λειτουργεί το vagus

Το vagus λειτουργεί σαν ένα τεράστιο δίκτυο ινών που κατασκοπεύει όλα τα όργανα. Όταν βρει φλεγμονή, αντλεί αντιφλεγμονώδεις νευροδιαβιβαστές, προκειμένου να την θεραπεύσει. Φλεγμονή και ομοιόσταση είναι μηχανισμοί προφύλαξης· αν δεν υπάρχει η φλεγμονή, δεν ενεργοποιείται η διαδικασία της ίασης.

Στέλνει διαρκώς μια σταθερή ροή αισθητηριακών πληροφοριών στον εγκέφαλο. Το 77% του ανοσοποιητικού μας συστήματος εργάζεται μέσω του vagus. Σημειώστε εδώ, ότι είναι το νεύρο που συνδέεται ουσιαστικά με την εμπειρία της ηρεμίας και έτσι εξηγείται ο λόγος, που όλες οι ασθένειες, για την ίασή τους, έχουν ανάγκη την ηρεμία.

Το vagus μεταφέρει έναν ενεργειακό παλμό  ο οποίος αποκαλείται «vagus tone». Όταν το «vagus tone» είναι υψηλό, έχουμε φυσική και ψυχολογική ευδαιμονία, όταν είναι χαμηλό προκύπτουν ασθένειες (έχουμε ήδη αναφέρει αρκετές) αλλά και αρνητικότητα απομόνωση, μοναξιά, δυσκολία στην κοινωνικοποίηση κ.α.

Η ιατρική έχει ανακαλύψει ότι μια συγκεκριμένη μορφή επιληψίας, η οποία, συνδέεται με την δυσλειτουργία του νεύρου, μπορεί να αντιμετωπιστεί τοποθετώντας έναν μικρό πομπό (όπως ο βηματοδότης) ο οποίος σταθεροποιεί την λειτουργία του.

Το vagus είναι αυτό που κινεί τα μάτια (πόδι χήνας) και το στόμα όταν μιλάμε και επικοινωνούμε, είναι αυτό που αδρανοποιείται από το botox στις περιοχές γύρω από τα μάτια και το στόμα. Έτσι, ένα απλό botοx, επηρεάζει την κοινωνική μας επικοινωνία, κυρίως όμως, τον τόνο (vagus tone) του νεύρου της αγάπης.

Το αποκαλούν «love nerve» διότι η ευρυθμία του προκαλεί την έκκριση της ορμόνης ωκυτοκίνης ή ορμόνης της αγάπης. Επιπλέον, το αίσθημα της αγάπης, ενεργοποιεί την έκκριση αυτής της ορμόνης.

Πως όμως συνδέεται η καλή λειτουργία του vagus με την Yoga;

Η απάντηση που δίνουν οι νευροεπιστήμονες είναι ότι η λειτουργία του vagus συνδέεται άμεσα και λειτουργικά με τις πρακτικές της yoga.  Kάποιες συγκεκριμένες στάσεις – asana επηρεάζουν το vagus. Αν παρατηρήσουμε την μεγάλη του διαδρομή στο σώμα είναι εύκολο να αντιληφθούμε ποιες asana το επηρεάζουν.

Οι asana είναι το «όχημα της ενέργειας»

Δηλαδή η εξωτερική στάση του σώματος μας επηρεάζει με συγκεκριμένο τρόπο τις διαδρομές των νεύρων στο φυσικό σώμα. Οι διαδρομές αυτές, συνήθως, είναι ίδιες με αυτές των ενεργειακών καναλιών (nadies). Αυτός είναι και ο λόγος που συνήθως οι μαθητές μετά από μια τάξη αισθάνονται, ενδυναμωμένοι, χαρούμενοι, υγιείς.

Όλοι οι χειρισμοί του νευρικού συστήματος που συμβαίνουν με την εξάσκηση των τεχνικών της Yoga επηρεάζουν άμεσα τις διαδρομές και τον τόνο του vagus. Οι έμπειροι δάσκαλοι, έχοντας αυτήν την γνώση, χρησιμοποιούν τις πρακτικές των asana, pranayama, yoga nidra και φυσικά του διαλογισμού, επιδιώκουν την εξισορρόπηση και ενδυνάμωση του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος, κύριο νεύρου του οποίου είναι το πνευμονογαστρικό.

Οι  ασκούμενοι της yoga ,με σωστή καθοδήγηση, καταφέρνουν σιγά σιγά να παρατηρούν τις αλλαγές στην αναπνευστική τους λειτουργία κατά την διάρκεια μιας σωστά δομημένης και με τέτοιας πρόθεσης τάξης.

Οι ασκούμενοι έχουν άμεσα την εμπειρία της βελτίωσης στην ποιότητα της  αναπνοής τους μετά από μια συγκεκριμένη κάμψη εμπρός, ή μετά από μια machyasana, ή μετά από την sirsasana (με την προϋπόθεση ότι σωστά και με τέτοια πρόθεση εκτελείται). Αυτή η αλλαγή συνήθως έχει την άμεση εξισορρόπηση της ροής του αέρα στα δύο ρουθούνια.

Με απλά λόγια, έχουμε μετά από κάποιες τεχνικές, ανοιχτά και τα δύο ρουθούνια, που σημαίνει άμεση, δυνατή και ποιοτική τροφοδοσία του εγκεφάλου (ποιος δεν το επιλέγει;). Asanas, κυρίως κάμψεις πίσω, αλλά όχι μόνο, που επηρεάζουν τις διαδρομές του vagus στο μπροστινό μέρος του σώματος .

Αν γίνει κατανοητή από τον ασκούμενο αυτή η ουσιαστική πρόθεση των asana, τότε, αλλάζει και ο τρόπος που τις εξασκεί, αλλάζει η επίγνωση γύρω από την εμπειρία της, και έχει την ευκαιρία να παρατηρήσει αλλαγές, και κυρίως να κατανοήσει, ποια κίνηση, ποιο κράτημα στην asana βελτιώνει την εμπειρία του και πως η εκλέπτυνσή της (της εμπειρίας) γίνεται το μονοπάτι για άλλη ποιότητα στην πρακτική.

ΑναπνοήΦυσικά οι αναπνευστικές τεχνικές και οι pranayama είναι κύριο εργαλείο χειρισμού του vagus. Για τον έμπειρο δάσκαλο αποτελούν τα δυνατά εργαλεία που μπορεί να χρησιμοποιήσει σωστά για να ρυθμίσει και να συντονίσει μια τάξη στον ίδιο τόνο και ρυθμό, που σημαίνει ομαδική πρακτική συντονισμένης κίνησης και αναπνοής η οποία από μόνη της βελτιώνει και ανεβάζει τον τόνο του vagus.

Oσοι έχουν την εμπειρία αυτής της ποιότητας τάξης δεν ξεχνούν ποτέ την δύναμη, την χαρά και την ανάταση που άφηνε εντός τους. Ήταν το vagus που είχε ανεβάσει τον τόνο του και σε συνδυασμό με την συγκέντρωση δίνουν αυτή την τόσο μοναδική εμπειρία.

Για αυτόν τον λόγο παραδοσιακά η Yoga δομεί τάξεις στις οποίες η κίνηση των ασκούμενων είναι ταυτόχρονη και ρυθμική στη πρακτική των asana και της αναπνοής. Ο δάσκαλος yoga συντονίζει, ρυθμίζει και εμψυχώνει τους ασκούμενους και δεν κάνει πρακτική μαζί τους. Οι τάξεις που ο καθένας κάνει την πρακτική του στο ρυθμό του, κατά την  ταπεινή μου άποψη, δεν έχουν ενδιαφέρον παρά μόνο ατομικό.

Υoga σημαίνει ένωση και πριν φτάσουμε στην ανώτερη πνευματική ενότητα που αναφέρεται, είναι καλό να επιδιώξουμε ενότητα και συντονισμό μέσα στην τάξη με τους άλλους μαθητές και τον συντονιστή.

Πως όμως επηρεάζεται αρνητικά η λειτουργία του vagus;

Ιδού κάποιοι λόγοι:

  • Φόβος – κάθε φόβος
  • Κακή σωματική στάση, ιδιαίτερα στον αυχένα
  • Εμπειρίες βίας κ τραύματα σωματικά και ψυχολογικά
  • Χρήση φαρμάκων
  • Τα θρίλερ…. ναι τα θρίλερ (φόβος)
  • Έκθεση σε διαρκή ηχορύπανση
  • Botox
  • Όταν αισθανόμαστε επίθεση (λεκτική, συναισθηματική, φυσική)
Τα συμπτώματα της αρρυθμίας η της μη εύρυθμης λειτουργίας του vagus

Τα συμπτώματα της αρρυθμίας η της μη εύρυθμης λειτουργίας του vagus είναι σε όλους μας γνωστά:

  • Ταχυπαλμίες- αρρυθμίες
  • Ξηροστομία
  • Τρέμουλο
  • Ιδρώτας
  • Αδυναμία συγκέντρωση
  • Απώλεια ελέγχου
  • Πάγωμα (ακινησία σωματική ,αδυναμία κίνησης)
  • Λιποθυμία
Χρησιμοποιώντας τις τεχνικές της yoga ως βέλη μας

Χρησιμοποιώντας τις τεχνικές της yoga ως βέλη μας, μπορούμε άμεσα να αποκαταστήσουμε την λειτουργία του vagus και σε καθημερινή βάση να αντιστρέψουμε την ατονία εδραιώνοντας σταδιακά την αποκατάσταση και την αύξηση του vagus tone.

Οι  pranayama είναι γνωστές για την ευεργεσία τους. Η αναπνοή είναι ακόμη πιο αποτελεσματική στην λειτουργία του εγκεφάλου.

Ολιγόλεπτη καθημερινή εξάσκηση

Κάποιες απλές αναπνευστικές, με τις οποίες ο ασκούμενος μπορεί να επηρεάζει την λειτουργεία του vagus κάνοντας μια ολιγόλεπτη καθημερινή εξάσκηση:

  • Αρχικά βεβαιωνόμαστε ότι τα δυο ρουθούνια μας είναι ανοιχτά (κάθε λειτουργική τάξη Yoga μας αφήνει με τα δυο ρουθούνια ανοιχτά). Υπάρχουν εύκολες asana που ο καθένας μας μπορεί να κάνει ακόμη και αν δεν εξασκείται στη yoga για να εξισορροπήσει την ροή του αέρα και στα δυο ρουθούνια.
  • Απλή συνειδητή αναπνοή  για  5 -10 min. Δηλ. αφήνουμε την φυσική ροή της αναπνοής να συμβαίνει και την παρακολουθούμε νοητικά αδιάλειπτα, στην περιοχή των ρουθουνιών.
  • Κοιλιακή αναπνοή με ισόχρονη εισπνοή εκπνοή π.χ 4 sec εισπνοή 4 εκπνοή ή 5/5 η 6/6. Δεν έχει σημασία η μεγάλη διάρκεια της αναλογίας αλλά κυρίως να γίνονται τα κρατήματα χωρίς πίεση γιατί τότε ενεργοποιείται άλλο σύστημα. (υπάρχουν αντενδείξεις στα κρατήματα)
  • Kοιλιακή αναπνοή με διάρκεια εισπνοής σταθερά 3sec και εκπνοή 4 sec στον επόμενο γύρο 3sec εισπνοή εκπνοή 5 sec επόμενη 6 sec 7 ..αν αισθάνεστε άνετα (όχι με πίεση).
  • Στην στάση της Vajrasana (satyananda system) (αν τα γόνατά μας είναι ασφαλή και δεν έχουμε ευαισθησία) με επίγνωση στην αναπνοή μας.
  • Bramari (το βουητό της μέλισσας) ο παρατεταμένος ήχος μμμμμμ ενθουσιάζει το vagus.

Από την τελευταία πρακτική εύκολα αντιλαμβανόμαστε ότι η ίδια η απαγγελία του ΩΜ με την κατάλληλη αναλογία της διάρκειας του Ω κ του Μ επηρεάζουν ευεργετικά το vagus.

Oι τεχνικές χαλάρωσης, με κορυφαία την Yoga Nidra είναι δυνατό εργαλείο για την ενεργοποίηση και αποκατάσταση της καλής λειτουργίας του vagus.

Κάθε χαλάρωση επί της ουσίας θέλει να ενεργοποιήσει το παρασυμπαθητικό, και να εξισορροπήσει τα δύο ημισφαίρια στην συμπληρωματική τους λειτουργία. Συμπληρωματική και όχι ανταγωνιστική.

H βαθιά χαλάρωση συμβαίνει μόνο όταν το παρασυμπαθητικό Ν.Σ ως εκ του το vagus κυρίως είναι κατάλληλα συντονισμένο.

Κορυφαία πρακτική της Yoga και επί της ουσίας η κορυφαία πρόθεση της είναι η εμπειρία του διαλογισμού.

Μελέτες γίναν και γίνονται συνεχώς με ηλεκτροεγκεφαλογραφήματα και υψηλές τεχνολογίες που χαρτογραφούν και καταγράφουν λεπτομερώς κάθε αλλαγή του εγκεφάλου και της χημείας του,  η οποία προκύπτει από την εμπειρία του διαλογισμού.

 

Αναπνοή

Ναι ο διαλογισμός και σαν μια απλή τεχνική – δίχως την πνευματική πρόθεση του η οποία του δίνει ποιότητα και βάθος – ευεργετεί όλες τις εγκεφαλικές λειτουργίες. Ένας απλός διαλογισμός Love +kindness  δηλαδή, συντονισμός και αποστολή αγάπης και καλοσύνης, καθιστά το πνευμονογαστρικό μας νεύρο υγιές, δυνατό με υψηλό τόνο και με την σειρά τους ευεργετεί όλες της λειτουργίες των οργάνων τα οποία συνδέει και συνδέεται, δυναμώνει το ανοσοποιητικό και αναδύει ηρεμία και χαρά.

Απλές συμβουλές για ένα υγιές πνευμονογαστρικό

Εκτός  από τις τεχνικές της yoga υπάρχουν και απλές συμβουλές για ένα υγιές πνευμονογαστρικό όπως για παράδειγμα:

  • το τραγούδι – χορωδίες
  • νύψη στο πρόσωπο με δροσερό νερό
  • γέλια  – ή απλά  το μειδίαμα της Τζοκόντα σαν σταθερή έκφραση στο πρόσωπο
  • αγκαλιές αληθινές

Η  κατανόηση της λειτουργίας του εγκεφάλου σε σχέση με τις τεχνικές και την πρόθεση της επιστήμης της Yoga –raja yoga  είναι οι νέοι δρόμοι  που ανοίγουν για όσους επιδιώκουν, διεύρυνση στην αντίληψη, εξέλιξη στη εξάσκηση .εκλέπτυνση της παρατήρησης, και υγιή δημιουργική ζωή με τους  άλλους.

Πραγματικά υπέροχη κοσμική στιγμή, όταν η σύγχρονη επιστήμη ορίζει Τον εγκεφαλικό νευρώνα(κύτταρο) ως μεταφορέα ενέργειας και η yoga αιώνες τώρα ψιθυρίζει

ΟΛΑ ΕΙΝΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ!

Βιβλιογραφία

Μind management & Raja yoga Sw .Niranjananda
Μηχανή του Νου C.Blakemore
Η ενέργεια του εγκεφάλου Ε.Ο.Βαλιάντζα – Αφτια
Super Brain Deepak Chopra
Eσωτέρα θεραπευτική. Α.Μπέιλη
Η υπόθεση της ευτυχίας  J.Haidt

 

Newsletter εγγραφή

 

Κατερίνα Βακάλη
Πρόσφατα άρθρα του συντάκτη Κατερίνα Βακάλη (όλα τα άρθρα)

Σχολιάστε

No apps configured. Please contact your administrator.

Αφήστε το σχόλιό σας !
Γράψτε το όνομά σας