Όλοι γνωρίζουμε για τις πέντε αισθήσεις, την όραση, την ακοή, την αφή, την όσφρηση και την γεύση.

 

Υπάρχουν όμως τρεις άλλες αισθήσεις που μπορούν να σας βοηθήσουν να εξηγήσετε οτιδήποτε «περίεργο» πάνω σας. Κυρίως συμπεριφορές που δεν καταλαβαίνατε μέχρι σήμερα.

Εάν έχετε ιστορία τραύματος, αισθητηριακών ευαισθησιών, νευροποικιλότητας ή ένα ιατρικό προφίλ που δεν ταιριάζει σε κανένα διαγνωστικό κουτί, το να μάθετε για το αιθουσαίο σύστημα (vestibular system), το ιδιοδεκτικό σύστημα (proprioception ) και την ενδοδεκτικότητα (interoception) μπορεί να σας προσφέρει απαντήσεις σε ερωτήματα που σας βασανίζουν εδώ και καιρό.

Το αιθουσαίο σύστημα
αισθήσεις
Photo by Matt Bowden on Unsplash

Το αιθουσαίο σύστημα βρίσκεται στο εσωτερικό του αυτιού. Μας λέει πότε κινούμαστε ή στεκόμαστε ακίνητοι. Μας ενημερώνει προς ποια κατεύθυνση πηγαίνουμε και πόσο γρήγορα την πλησιάζουμε. Είναι επίσης υπεύθυνο για την ισορροπία μας και το πως αντιλαμβανόμαστε τη βαρύτητα.

Από τη στιγμή που αυτή η αίσθηση είναι αυτόματη και υποσυνείδητη, συνήθως δεν της δίνουμε μεγάλη σημασία. Εκτός αν δεν λειτουργεί σωστά.

Εάν έχετε αυξημένη ευαισθησία στις αιθουσαίες αισθήσεις, μπορεί να έχετε φόβο με κάθε κίνηση που απομακρύνει τα πόδια σας από το έδαφος. Τέτοιες κινήσεις για παράδειγμα είναι η ταλάντευση και το spinning.

Μπορεί να αισθάνεστε άγαρμποι ή να έχετε δυσκολία να κατεβάζετε ταχύτητα. Μπορεί επίσης να σταματάτε απότομα και να ζαλίζεστε όταν στέκεστε όρθιοι. Μια ακόμη ένδειξη υπερευαισθησίας είναι ότι πρέπει να ξαπλώσετε με το στομάχι σας στο πάτωμα για να αισθανθείτε ότι πατάτε στο έδαφος.

Ψυχολογικοί ή ιατρικοί παράγοντες μπορεί να επηρεάζουν τη λειτουργία των αιθουσαίων αισθήσεων. Έρευνες έχουν συμπεράνει ότι τραύματα του παρελθόντος έχουν αντίκτυπο στο συγκεκριμένο σύστημα. Συγκεκριμένα προκαλούν προβλήματα στην ισορροπία και τον συντονισμό των κινήσεων μας. Διάφορες ασθένειες επηρεάζουν επίσης το αισθητήριο σύστημα, όπως για παράδειγμα οι μολύνσεις στο εσωτερικό του αυτιού, οι εκτεταμένες φλεγμονές και τα τραύματα στο κεφάλι. Τα παραπάνω μπορούν να εξηγήσουν σε έναν δάσκαλο, γιατί κάποιοι μαθητές φοβούνται να κατέβουν την τσουλήθρα στην παιδική χαρά. Ομοίως ένας νέος γονέας μπορεί να εξηγήσει γιατί το νέο μέλος της οικογένειας τρέμει ολόκληρο όταν το ξαπλώνουν για να του αλλάξουν πάνα.

Εάν έχετε υπερευαισθησία στην αιθουσαία αίσθηση μπορεί να είστε συνέχεια σε κίνηση και να αισθάνεστε ανήσυχοι όταν μένετε σε ένα μέρος για πολύ ώρα. Πιθανό είναι επίσης να αγαπάτε τα roller coasters και γενικότερα όλα τα extreme sports.

Όταν η αιθουσαία αίσθηση είναι «εκτός λειτουργίας», τα αισθήματα ζαλάδας, αποπροσανατολισμού και αστάθειας μπορούν να προκαλέσουν συναισθηματική αστάθεια, άγχος, κατάθλιψη και ανεξήγητο φόβο που μπορεί να εξελιχθεί σε τρόμο. Αυτό το τελευταίο μπορεί να μετατρέψει για κάποιους την σεξουαλική οικειότητα σε τραυματική εμπειρία.

Άλλοι πάλι μπορεί να μένουν συνεχώς ξύπνιοι, καθώς αισθάνονται σαν να πέφτουν ή να χάνουν ισορροπία τους στη διάρκεια των διαφόρων κύκλων του ύπνου. Πιθανό αποτέλεσμα είναι επίσης η ναυτία.

Πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν ότι το αιθουσαίο σύστημα τους δεν λειτουργεί φυσιολογικά μέχρι να μάθουν για να την ύπαρξη του και να λάβουν την απαιτούμενη θεραπεία. Αυτή θα βελτιώσει τη διάθεση, τα επίπεδα ενέργειας και την υγεία τους.

Ιδιοδεκτικό σύστημα
αισθήσεις
Image by Pexels from Pixabay

Το ιδιοδεκτικό σύστημα αφορά τη συνειδητοποίηση της σχέσης των σωμάτων μας με το περιβάλλον. Το ιδιοδεκτικό αισθητήριο σύστημα είναι ουσιαστικά η ενοποίηση του μυοσκελετικού, αιθουσαίου και κεντρικού νευρικού συστήματος. Σκοπός ο συντονισμός της κίνησης, η αίσθηση του που βρίσκονται τα μέλη του ανθρώπινου σώματος σε σχέση με το περιβάλλον και η κατανόηση της πίεσης που απαιτούν ορισμένες κινήσεις.

Εν ολίγοις, το ιδιοδεκτικό σύστημα αφορά κάθε κίνηση που κάνετε συνειδητά. Εάν έχετε εξαιρετική αίσθηση του ιδιοδεκτικού συστήματος, διαθέτετε χάρη. Οι κινήσεις σας είναι συντονισμένες και σπάνια έχετε ατυχήματα. Είστε από τους ανθρώπους που μπορείτε άνετα να εξερευνήσετε τον κόσμο γύρω σας, να μάθετε να κάνετε εργασίες που δεν ξέρατε μέχρι χθες και σπάνια τραυματίζεστε στη διάρκεια της όλης διαδικασίας.

Αν όμως η ιδιοδεκτική αίσθηση σας είναι φτωχή, είστε από τους ανθρώπους που μονίμως απολογείστε όταν βρίσκεστε μέσα στο πλήθος. Κι αυτό γιατί πυκνά συχνά πέφτετε πάνω στους άλλους, πατάτε τα πόδια τους και όλα τα συναφή.

Η ιδιοδεκτική αίσθηση, όταν δεν λειτουργεί κανονικά, μπορεί να «σκοτώσει» τον έρωτα. Κι αυτό γιατί ακόμα και ένα απλό φιλί μπορεί να μετατραπεί σε καταστροφή. Για του λόγου το ασφαλές όταν ο ένας εκ των δύο δεν διαθέτει την παραπάνω αίσθηση στη σωστή δοσολογία, ενδέχεται να τραυματίσει τον άλλον, χτυπώντας τον για παράδειγμα στα δόντια, στην προσπάθεια του να τον φιλήσει. Για τον ίδιο ακριβώς λόγο ακόμα περισσότερο επικίνδυνες μπορούν να αποδειχτούν δραστηριότητες, όπως η οδήγηση, τα σπορ ακόμα και το περπάτημα. Αν ρίχνετε διαρκώς πράγματα κάτω ή τα σπάτε, επειδή βάζετε μεγάλη δύναμη, καλό θα ήταν να τσεκάρετε τα επίπεδα της ιδιοδεκτικής αίσθησης σας.

Αντίθετα σε όσους η αίσθηση αυτή μετρά μεγάλες δόσεις, τους κάνει εξαιρετικά προσεχτικούς με τα πάντα. Αγγίζουν και θέλουν να αγγίζονται με μια ελαφρότητα ανάλογη ενός φτερού. Κινούνται εξαιρετικά αργά και δεν αγαπούν τις δραστηριότητες που περιλαμβάνουν το σήκωμα βάρους.

Στους ενήλικες μάλιστα, όταν η ιδιοδεκτική αίσθηση δεν λειτουργεί σωστά, επηρεάζεται σημαντικά η ερωτική ζωή. Κι αυτό γιατί σε όσους υπερλειτουργεί θέλουν το σεξ να είναι αργό και ήρεμο, ενώ αντίθετα σε όσους υπολειτουργεί δεν μπορούν να το απολαύσουν αν δεν είναι γρήγορο και άγριο.

Οι καθηγητές και οι γονείς θα πρέπει να σκεφτούν την πιθανότητα ενός ιδιοδεκτικού συστήματος που δεν λειτουργεί σωστά, αν βλέπουν ότι τα παιδιά έχουν πρόβλημα να γράψουν με μολύβι ή να χρησιμοποιήσουν ψαλίδι .

Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορούν να παρουσιάσουν πρόβλημα στο να διαχειριστούν γοργά το πληκτρολόγιο του κομπιούτερ ή να παίξουν ένα μουσικό όργανο.

Η ιδιοδεκτική αίσθηση μπορεί να μειωθεί σε οποιονδήποτε έχει πρόβλημα με τους μύες του, ακολουθεί καθιστικό τρόπο ζωής, έχει τραύματα ή κακώσεις στον εγκέφαλο ή άλλες ασθένειες.

Ενδοδεκτικότητα
αισθήσεις
Photo by Abbie Bernet on Unsplash

Η ενδοδεκτικότητα είναι η αίσθηση που έχει το σώμα για το τι του συμβαίνει εσωτερικά. Πρόκειται δηλαδή για την αίσθηση που βοηθά ένα άτομο να γνωρίζει πότε πονά, πεινά, ζεσταίνεται ή κρυώνει ή χρειάζεται να πάει στην τουαλέτα.

Αυτός που έχει πολύ ευαίσθητη ενδοδεκτικότητα δεν μπορεί να αντέξει την πείνα ή τον πόνο. Αισθάνεται αδύναμος να λειτουργήσει ή να συγκεντρωθεί με ένα ελαφρύ πονοκέφαλο ή ένα απλό κρύωμα.

Η κούραση μπορεί να τον καταβάλει ολοκληρωτικά. Να μην μπορεί δηλαδή να συνεχίσει την εργασία του, αν πρώτα δεν ξεκουραστεί. Το άτομο αυτό ασχολείται αποκλειστικά και μόνο με την κάλυψη των δικών του αναγκών, γιατί η σχετική εσωτερική αίσθηση τον ξεπερνά.

Από την άλλη πλευρά, αυτός που διαθέτει χαμηλή ενδοδεκτικότητα μπορεί να μην προσέχει πότε πεινά ή πότε διψά, με αποτέλεσμα κάποιες φορές να αφυδατωθεί ή να του πέσει εξαιρετικά χαμηλά τα επίπεδα του σακχάρου του αίματος. Επίσης συχνά μπορεί να έχει ατυχήματα που αφορούν την κύστη του, αφού δεν έχει αίσθηση πότε αυτή είναι γεμάτη.

Κάποιες φορές τα άτομα που έχουν χαμηλή ενδοδεκτικότητα μπορεί να φάνε μέχρι να σκάσουν ή να πεινάσουν μέχρι να λιποθυμήσουν. Μπορεί επίσης να υποφέρουν από σοβαρή αυπνία, γιατί αδυνατούν να αισθανθούν υπνηλία. ‘Εχουν επίσης τέτοια μεγάλη αντοχή στον πόνο που μπορεί να κυκλοφορούν με σπασμένο κόκκαλο για εβδομάδες, προτού συνειδητοποιήσουν ότι έχουν τραυματιστεί.

Όσον αφορά την ερωτική ζωή των ατόμων με ενδοδεκτικότητα σε λάθος επίπεδα, η αλήθεια είναι ότι αυτή επηρεάζεται σημαντικά. Στην περίπτωση που τα επίπεδα της είναι υψηλά, τα άτομα αυτά μπορεί να έχουν ερωτική διάθεση συνεχώς στα ύψη. Ομοίως τα άτομα με χαμηλή ενδοδεκτικότητα δυσκολεύονται να αισθανθούν και την παραμικρή ερωτική διάθεση.

Η ενδοδεκτικότητα επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα της ζωής μας. Γιατί όσο θελκτικό μοιάζει το να μην νιώθει κάποιος σχεδόν καθόλου πόνο, είναι τρομαχτικό να έχει συνέχεια εντονότατη αίσθηση της πείνας  ή να ακούει δυνατά τον χτύπο της καρδιάς σου!

Το αισθητήριο προφίλ του καθένα από εμάς αλλάζει με την ηλικία, τον τρόπο ζωής, τα επίπεδα ενέργειας, την σωματική και την ψυχική μας υγεία. Το να γνωρίζουμε όμως και να κατανοούμε τι μας συμβαίνει είναι το Α και το Ω για μια ποιοτική ζωή.

αισθήσειςΣυγγραφέας: Τέρα Βάνς

Η Τέρα Βάνς είναι σύμβουλος ψυχολογίας και ιδιοκτήτρια της εταιρείας Acumen Consulting, LLC. Ειδικεύεται στη διαφορετικότητα, την ενσωμάτωση, την πολυπολιτισμικότητα και τη φτώχεια. Έχει ιδρύσει την ιστοσελίδα The Aspergian για να δείξει τα ταλέντα των αυτιστικών ανθρώπων.

Πηγή: blogs.psychcentral.com

Newsletter εγγραφή

Όμορφη Ζωή Άρθρα

Όμορφη Ζωή Άρθρα

Στην Όμορφη Ζωή είμαστε αφιερωμένοι με πάθος στο σκοπό να ενημερώνουμε τους ανθρώπους για τους δρόμους που υπάρχουν για να βελτιώσουντην ζωή τους.
Στόχος μας να αποτελεί την πρώτη επιλογή για κάθε αναγνώστη που θέλει να διανύσει το ταξίδι της ζωής του όμορφα και με θετικό τρόπο.
Αν θέλεις κι εσύ να συμμετέχεις στην ομάδα μας, σαν αρθρογράφος ή συνεργάτης, στείλε μας μήνυμα στο georgia@omorfizoi.gr
Όμορφη Ζωή Άρθρα

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο

Στη γέφυρα του Γαλατά

Σχολιάστε

Εναλλακτικά, συνδεθείτε με...




Αφήστε το σχόλιό σας !
Γράψτε το όνομά σας

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.