Προβλήματα και πόνος[1]. Η ζωή είναι δύσκολη. Αυτό είναι μεγάλη αλήθεια, μια από τις μεγαλύτερες αλήθειες.[2]

 

Είναι μεγάλη αλήθεια γιατί από τη στιγμή που βλέπουμε πραγματικά αυτή την αλήθεια, την υπερβαίνουμε. Από τη στιγμή που πραγματικά ξέρουμε ότι η ζωή είναι δύσκολη –  από τη στιγμή που πραγματικά το καταλαβαίνουμε και το αποδεχόμαστε, τότε η ζωή δεν είναι πια δύσκολη. Γιατί από τη στιγμή που γίνεται αποδεκτό, το γεγονός ότι η ζωή είναι δύσκολη δεν έχει πια σημασία.

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν βλέπουν πραγματικά την αλήθεια αυτή – ότι η ζωή είναι δύσκολη. Αντ’ αυτού, γκρινιάζουν λίγο ως πολύ ακατάπαυστα, με ένταση ή διακριτικά, για το πόσο τεράστια είναι τα προβλήματά τους, τα βάρη τους και οι δυσκολίες τους, λες και η ζωή είναι γενικά εύκολη, λες και η ζωή θα έπρεπε να είναι εύκολη.

Εκφράζουν την πεποίθησή τους, με ένταση ή διακριτικά, ότι οι δυσκολίες τους αντιπροσωπεύουν ένα μοναδικό είδος συμφοράς που δεν θα έπρεπε να τους τύχει και που με κάποιο τρόπο έπεσε πάνω σε εκείνους ή στην οικογένειά τους, στη φυλή τους, στην κοινωνική τους τάξη, στο έθνος τους, ή ακόμα και στο είδος τους, και όχι πάνω σε άλλους. Ξέρω τα πάντα για την γκρίνια αυτή, γιατί έχω γκρινιάξει έτσι και εγώ ο ίδιος.

Η ζωή είναι μια σειρά από προβλήματα. Θέλουμε να γκρινιάζουμε για αυτά ή να τα λύνουμε; Θέλουμε να διδάξουμε στα παιδιά μας να τα λύνουν;

Η πειθαρχία είναι το βασικό σετ εργαλείων που χρειαζόμαστε για να λύσουμε τα προβλήματα της ζωής. Χωρίς πειθαρχία δεν μπορούμε να λύσουμε τίποτα. Με λίγη πειθαρχία μπορούμε να λύσουμε λίγα προβλήματα. Με απόλυτη πειθαρχία μπορούμε να λύσουμε όλα μας τα προβλήματα.

Αυτό που κάνει δύσκολη τη ζωή είναι το γεγονός ότι η διαδικασία αντιμετώπισης και επίλυσης των προβλημάτων είναι οδυνηρή. Τα προβλήματα, ανάλογα με τη φύση τους, μας προξενούν απογοήτευση ή θλίψη ή στενοχώρια, μοναξιά, ενοχή, μετάνοια, θυμό, φόβο, άγχος, αγωνία, απόγνωση. Αυτά είναι άβολα συναισθήματα, συχνά πολύ δυσάρεστα, συχνά τόσο οδυνηρά όσο οποιοδήποτε είδος σωματικού πόνου, μερικές φορές εξίσου οδυνηρά με το χειρότερο είδος σωματικού πόνου.

Μάλιστα, ακριβώς εξαιτίας του πόνου που γεννούν μέσα σε όλους μας κάποια συμβάντα ή κάποιες συγκρούσεις τα αποκαλούμε, τελικά, προβλήματα. Και καθώς η ζωή δημιουργεί μια ατελείωτη σειρά προβλημάτων, η ζωή είναι πάντα δύσκολη και είναι γεμάτη πόνο, όπως και χαρά.

Ωστόσο, μέσα από αυτή τη διαδικασία της αντιμετώπισης και επίλυσης προβλημάτων παίρνει νόημα η ζωή εντέλει. Τα προβλήματα είναι το σημείο που ξεχωρίζει την επιτυχία από την αποτυχία. Τα προβλήματα είναι ο λόγος που επιστρατεύονται το κουράγιο και η σοφία μας· στην ουσία, τα προβλήματα δημιουργούν το κουράγιο και τη σοφία μας. Μόνο χάρη στα προβλήματα αναπτυσσόμαστε πνευματικά και ψυχικά.

Όταν θέλουμε να ενθαρρύνουμε την ανάπτυξη του ανθρώπινου πνεύματος, προκαλούμε και ενθαρρύνουμε την ικανότητα του ανθρώπου να επιλύει προβλήματα, ακριβώς όπως στο σχολείο βάζουμε επίτηδες προβλήματα για να λύσουν τα παιδιά μας. Μέσα από τον πόνο της αντιμετώπισης και επίλυσης προβλημάτων μαθαίνουμε. Όπως είπε κάποτε ο Βενιαμίν Φραγκλίνος, «τα πράγματα που πονούν διδάσκουν». Γι’ αυτόν τον λόγο, οι έξυπνοι άνθρωποι μαθαίνουν να μη φοβούνται αλλά να καλωσορίζουν τα προβλήματα, να καλωσορίζουν τον πόνο των προβλημάτων.

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν είμαστε τόσο σοφοί. Καθώς φοβόμαστε τον πόνο που εμπλέκεται, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, σχεδόν όλοι επιδιώκουμε να αποφύγουμε τα προβλήματα. Αναβάλλουμε να τα αντιμετωπίσουμε, ελπίζοντας ότι θα φύγουν από μόνα τους. Τα αγνοούμε, τα ξεχνάμε, παριστάνουμε ότι δεν υπάρχουν. Παίρνουμε φάρμακα ή ναρκωτικά για να μας βοηθήσουν να τα αγνοήσουμε, καθώς, ναρκωμένοι απέναντι στον πόνο, θα ξεχάσουμε τα προβλήματα που τον προξένησαν. Προσπαθούμε να παρακάμψουμε τα προβλήματα αντί να τα αντιμετωπίσουμε κατά μέτωπο. Πασχίζουμε να βγούμε από αυτά αντί να υποφέρουμε μέσα από αυτά και να τα λύσουμε.

Η τάση αυτή, να αποφεύγουμε τα προβλήματα και τον συναισθηματικό πόνο που ενυπάρχει σε αυτά, είναι η πρωταρχική βάση της ψυχικής ασθένειας του ανθρώπου. Καθώς οι περισσότεροι έχουμε την τάση αυτή σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, οι περισσότεροι είμαστε ψυχικά άρρωστοι σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, και μας λείπει η απόλυτη ψυχική υγεία.

Μερικοί από εμάς μπορεί να φτάσουν στα άκρα για να αποφύγουν τα προβλήματά τους και τον πόνο που αυτά προκαλούν, φεύγοντας πολύ μακριά από οτιδήποτε είναι φανερά καλό και λογικό προκειμένου να βρουν έναν εύκολο τρόπο να ξεφύγουν, χτίζοντας τις πιο πολύπλοκες φαντασιώσεις για να ζήσουν μέσα σε αυτές, ενίοτε αποκλείοντας πλήρως την πραγματικότητα. Όπως το έθεσε τόσο περιεκτικά και κομψά ο Carl Jung:

«Η νεύρωση είναι πάντα ένα υποκατάστατο του εύλογου για την περίσταση πόνου».[3]

Αλλά το ίδιο το υποκατάστατο τελικά γίνεται πιο οδυνηρό από τον εύλογο πόνο που ήταν σχεδιασμένο να αποφύγει· η ίδια η νεύρωση γίνεται το μεγαλύτερο πρόβλημα. Και πραγματικά, πολλοί άνθρωποι θα προσπαθήσουν να αποφύγουν και αυτόν τον πόνο, και αυτό το πρόβλημα, χτίζοντας τη μια στρώση νεύρωσης πάνω στην άλλη.

Ευτυχώς, ωστόσο, κάποιοι έχουν το θάρρος να αντιμετωπίσουν τις νευρώσεις τους και αρχίζουν –συνήθως με τη βοήθεια της ψυχοθεραπείας– να μαθαίνουν πώς να βιώνουν τον εύλογο πόνο. Εν πάση περιπτώσει, όταν αποφεύγουμε τον εύλογο πόνο που απορρέει από τη διαχείριση των προβλημάτων, αποφεύγουμε επίσης την ανάπτυξη που τα προβλήματα απαιτούν από εμάς. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο στη χρόνια ψυχική ασθένεια παύουμε να αναπτυσσόμαστε, και κολλάμε. Και χωρίς θεραπεία, το ανθρώπινο πνεύμα αρχίζει να συρρικνώνεται.

Επομένως, ας ενσταλάξουμε στον εαυτό μας και στα παιδιά μας τα μέσα για να πετύχουμε την πνευματική και ψυχική ανάπτυξη. Με αυτό εννοώ: ας διδάξουμε στον εαυτό μας και στα παιδιά μας πόσο βασικό είναι να αντέχουμε τον πόνο και τι αξία έχει αυτό, ας διδάξουμε την ανάγκη να αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα άμεσα και να βιώνουμε τον πόνο που τα συνοδεύει.

Έχω πει ότι η πειθαρχία είναι μια σειρά εργαλείων που χρειαζόμαστε για να λύσουμε τα προβλήματα της ζωής. Θα γίνει ξεκάθαρο πιο κάτω ότι τα εργαλεία αυτά είναι τεχνικές για να υποφέρουμε, τρόποι με τους οποίους βιώνουμε τον πόνο των προβλημάτων με τέτοιο τρόπο, ώστε να τα επεξεργαστούμε και να τα λύσουμε επιτυχώς, μαθαίνοντας και ωριμάζοντας στην πορεία. Όταν διδάσκουμε τον εαυτό μας και τα παιδιά μας πειθαρχία, διδάσκουμε σε εκείνα και στον εαυτό μας πώς να υποφέρουμε και ταυτόχρονα πώς να ωριμάζουμε.

Ποια είναι τα εργαλεία αυτά, οι τεχνικές αυτές του πόνου, τα μέσα να βιώνουμε τον πόνο των προβλημάτων με εποικοδομητικό τρόπο, τον οποίο αποκαλώ πειθαρχία; Είναι τέσσερα: αναβολή της ικανοποίησης, αποδοχή της ευθύνης, αφοσίωση στην αλήθεια και εξισορρόπηση. Όπως θα γίνει φανερό σύντομα, αυτά δεν είναι πολύπλοκα εργαλεία που η εφαρμογή τους απαιτεί εκτεταμένη εκπαίδευση.

Αντίθετα, πρόκειται για απλά εργαλεία που σχεδόν όλα τα παιδιά είναι ικανά να τα χρησιμοποιήσουν από την ηλικία των δέκα ετών. Ωστόσο, πρόεδροι και βασιλείς συχνά ξεχνούν να τα χρησιμοποιούν, πράγμα που τελικά τους βλάπτει. Το πρόβλημα έγκειται όχι στην πολυπλοκότητα των εργαλείων αυτών, αλλά στη βούληση να τα χρησιμοποιήσουμε.

Γιατί είναι εργαλεία με τα οποία ο πόνος αντιμετωπίζεται και δεν αποφεύγεται, και αν κάποιος προσπαθεί να αποφύγει τον εύλογο πόνο, τότε θα αποφύγει να χρησιμοποιήσει τα εργαλεία αυτά. Επομένως, αφού αναλύσουμε καθένα από τα εργαλεία αυτά, θα εξετάσουμε στην επόμενη ενότητα τη βούληση να τα χρησιμοποιήσουμε – και αυτή είναι η αγάπη.

[1]. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί τον όρο «πόνος» αναφερόμενος όχι μόνο στον σωματικό πόνο, αλλά και στον συναισθηματικό πόνο, στην οδύνη, στη θλίψη, στον μόχθο, στην προσπάθεια. (Σ.τ.Μ.)

[2]. Η πρώτη από τις «Τέσσερις Ευγενείς Αλήθειες» που δίδαξε ο Βούδας ήταν «η ζωή είναι πόνος».

[3]. Collected Works of C.G. Jung, Bollingen Ser., No 20, 2η έκδοση Princeton, NJ, Princeton University Press, 1973 (μτφρ. R.F.C. Hull), τόμ. II, Psychology and Religion: West and East, 75.

 

Απόσπασμα από το βιβλίο: “Ο Δρόμος ο λιγότερο ταξιδεμένος, του M. Scott Peck, των εκδόσεων Πεδίο

 

Newsletter εγγραφή

 

Όμορφη Ζωή Άρθρα

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο

Σχολιάστε

Για να καταχωρήσετε το σχόλιο σας, συνδεθείτε με...



Αφήστε το σχόλιό σας !
Γράψτε το όνομά σας