Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα και τη δυνατότητα να ανθίσει, ανεξάρτητα από τις συνθήκες που επικρατούν.

 

το ψυχολογικό ανθίζειν είναι μια έννοια που μελετάει η Θετική Ψυχολογία. Ο σκοπός της επιστήμης αυτής είναι να μελετάει τι είναι αυτό που κάνει τη ζωή να έχει νόημα και ουσία, τι είναι η ευτυχία και η ευημερία. Όπως και η ιστορία της Θετικής Ψυχολογίας έτσι και το Ψυχολογικό Ανθίζειν, πέρασε από δύο κύματα και συνεχίζει τη διαδρομή του ως έννοια που εμπλουτίζει την εμπειρία της ζωής.

Το Πρώτο Κύμα Θετικής Ψυχολογίας εστιάζει στη θετικότητα, την αισιοδοξία και τις ανθρώπινες δυνάμεις (Seligman & Csikszentmihalyi, 2000). Εδώ έχουμε την πρωτοπορία και την εισαγωγή της ψυχικής άνθισης ως έννοια στην ψυχολογία, από τον πατέρα της Θετικής Ψυχολογίας, τον Martin Selligman. Το βιβλίο του “Flourish” (2011), αποτέλεσε τη συνέχεια του βιβλίου του “Authentic Happiness” (2002).

Στο Authentic Happiness ανέπτυξε την θεωρία του, ότι η ευτυχία για να υπάρξει χρειάζεται τα 3 εξής στοιχεία: α) Θετικά Συναισθήματα β) Νόημα Γ) Ενασχόληση με αφοσίωση. Αργότερα μέσα από τις συνεχείς του έρευνες, κατέληξε σε ένα νέο μοντέλο για την ευτυχία, το ψυχολογικό ανθίζειν. Το μοντέλο αυτό ονομάζεται PERMA από τα αρχικά: Positive emotions- Θετικά Συναισθήματα, Engagement- Ενασχόληση με αφοσίωση, Relationships- Σχέσεις, Meaning-Νόημα, Accomplishments- Επιτεύγματα. Η θεωρία αυτή υποστηρίζει πως η ενεργή στάση στη ζωή, μέσα από δραστηριοποίηση σε πλαίσια και ανθρώπους που μας γεμίζουν με θετικά συναισθήματα και έχουν νόημα, μας οδηγεί στην ευτυχία.

Στη συνέχεια, έχουμε το Δεύτερο Κύμα της Θετικής Ψυχολογίας, το οποίο αγκαλιάζει τις δυσκολίες και τις προκλήσεις της ζωής (Ivtzan, Lomas, Hefferon & Worth, 2016). Όπως υποστηρίζει ο καθηγητής Paul T.P. Wong, βασικός εκφραστής της προσέγγισης αυτής, χρειάζεται να λαμβάνουμε σοβαρά υπόψην τον πόνο στη ζωή.

Για το δεύτερο κύμα ο πόνος μπορεί να είναι το εφαλτήριο για την ψυχική άνθιση (Wong & Fry, 1998). Το βασικό συστατικό εδώ είναι το νόημα που δίνουμε στις καταστάσεις της ζωής. Επηρεασμένος από την βαθειά του πνευματικότητα και τις δεκαετίες ερευνών διαπίστωσε πως το ταξίδι της ψυχικής άνθισης ξεκινάει από την αποδοχή πως ο πόνος υπάρχει στην ανθρώπινη ζωή. Το ζήτημα είναι το πως αντιδράμε στον πόνο. Αν έχουμε μάθει να αντιδράμε με βάση τη μεμαθημένη αβοηθησία, τότε ο πόνος αποβαίνει καταστροφικός.

Μεμαθημένη αβοηθησία είναι από τις πρώτες έννοιες που μελέτησε με επιτυχία ο Selligman στα πρώτα χρόνια της σταδιοδρομίας του (Maier & Seligman, 1976). Αν έχουμε μάθει να αντιμετωπίζουμε τις καταστάσεις με κουράγιο, ενσυνειδητότητα και βρίσκουμε νόημα για τη ζωή κάθε φορά, τότε ο πόνος μπορεί να μας οδηγήσει σε άνθιση (Wong & Fry, 1998)

Ας δούμε μια ιστορία που συνδυάζει τις δύο έννοιες. Ένα ελεφαντάκι το έχουν βάλει από μικρό σε ζωολογικό κήπο. Του έδεσαν το ποδαράκι και δεν μπορεί να ξεφύγει. Μεγαλώνοντας έχει το ίδιο δέσιμο. Αυτό που αλλάζει είναι η δική του δύναμη, καθώς μεγαλώνει. Όμως επειδή έχει μάθει να είναι αβοήθητο, δεν σπάει το σκοινί. Αν κάτι συμβεί και καταλάβει τη δύναμή του, αλλάξει τον τρόπο που σκέφτεται και αντιληφθεί πόσο δυνατό είναι, θα μπορέσει να σπάσει τα δεσμά του και να ελευθερωθεί. Το ίδιο κι εμείς. Συχνά έχουμε ένα ελεφαντάκι μέσα μας, που μεγαλώνοντας δεν καταλαβαίνει πόσο δυνατό είναι. Όταν μέσα από τη ζωή και με τη βοήθεια της ψυχολογίας και της δουλειάς με τον εαυτό, καταλάβουμε πόσο δυνατοί είμαστε, σπάμε τα δεσμά του νου και ελευθερώνουμε το δυναμικό μας.

Ας δούμε και ένα παράδειγμα ψυχολογικού ανθίζειν μέσα από το βίωμα του Viktor Frankl. Ήταν ένας επιζώντας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Επέζησε το Ολοκαύτωμα και από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης στο Άουσβιτς, Τουρκχέιμ, Θερεσίενσταντ, Κάουφερίγκ. Αυτό που τον βοήθησε να επιβιώσει ήταν το βαθύ νόημα που είχε για κείνον η ζωή. Παρατήρησε προσεχτικά όλους εκείνους που επιβίωσαν σαν κι αυτόν και είδε πως όλοι είχαν ένα ισχυρό νόημα για τη ζωή τους. Αυτό τους έκανε ανθεκτικούς απέναντι στη βιαιότητα και τον απερίγραπτο πόνο. Έτσι ανέπτυξε τη θεωρία πως, ακόμα και στις χειρότερες συνθήκες, ο άνθρωπος έχει πάντα την ελευθερία να επιλέξει τι στάση θα κρατήσει απέναντι σε αυτές. (Frankl, 1964) Δραστήριος ψυχίατρος, νευρολόγος, μετά τις απίστευτες συνθήκες που έζησε κατάφερε και άνθισε αναπτύσσοντας τη δική του θεραπευτική. Έγινε ο ιδρυτής της επιστήμης της Λογοθεραπείας. Της θεραπείας μέσω λόγου, δηλαδή μέσω νοήματος.

Με βάση τη θεωρία της Θετικής Ψυχολογίας του πρώτου και του δεύτερου κύματος και του δικού μου βιώματος κατάλαβα πως το ψυχολογικό ανθίζειν είναι μια διαδικασία ζωής. Και κάθε άνθρωπος έχει μέσα του το δυναμικό να το ζήσει. Για μένα ο μεγαλύτερος δάσκαλος είναι η Φύση. Παρατηρώντας την τριανταφυλλιά στον κήπο μου, σαν να είναι καθρέφτης του εαυτού μου, αντιλαμβάνομαι ότι για να ανθίσουμε χρειαζόμαστε τα εξής:

Α) Ένα σπόρο: Ο σπόρος μέσα του έχει όλα τα στοιχεία που χρειάζεται να γίνει τριανταφυλλιά, αλλά εν δυνάμει. Έχουμε μέσα μας όλα τα στοιχεία για να ανθίσουμε, όλη τη πληροφόρηση. Ο σπόρος είναι η ύπαρξη που φέρει μέσα της όλη τη γνώση.

Β) Χώμα: Το χώμα είναι το πλαίσιο στο οποίο ζούμε. Υπάρχουν τριανταφυλλιές που είναι σε ολάνθιστους κήπους κι άλλες σε μια γλάστρα. Αυτό που χρειάζεται σίγουρα είναι χώμα. Το χώμα είναι σκοτεινό και περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία για το σπόρο που μεγαλώνει. Χώμα για να αναπτυχθούν οι ρίζες του είναι μας. Ακόμα και αν το πλαίσιο είναι στενό, είναι εφικτό μια τριανταφυλλιά να ανθίσει αν είναι πολύ ανθεκτική. Η ψυχική ανθεκτικότητα είναι αυτό που χρειάζεται να χτίσουμε για να ανθίσουμε σε κάθε συνθήκη.

Γ) Νερό: Μια τριανταφυλλιά χωρίς νερό δε ζει, δεν ανθίζει. Το νερό είναι το συναίσθημα. Χωρίς συναισθηματική θρέψη δεν γίνεται να ανθίσουμε. Το υπερβολικό συναίσθημα- νερό μπορεί να κάνει τις ρίζες να σαπίσουν. Με το λίγο, ξεραίνεται το άνθος. Χρειάζεται ισορροπία και υγεία στο συναίσθημα. Από την άλλη, μπορεί ένα κομμάτι της τριανταφυλλιάς να μην έχει άνθη ή ακόμα και να έχει ξεραθεί. Ένα άλλο κομμάτι της όμως μπορεί να ανθίσει. Η ζωή είναι περίπλοκη συχνά. Μπορεί κάποια κομμάτια μέσα μας να θέλουν φροντίδα, να χουν στερέψει από δύναμη ή να έχουν τραυματιστεί. Χρειάζεται αυτοσυμπόνοια στα κομμάτια που είναι ξερά, με φροντίδα εαυτού κι αγάπη να ανθίσουν κι αυτά. Και χρειάζεται αναγνώριση και να νιώσουμε υγιή υπερηφάνια για εκείνα που ανθίζουν, αντλώντας δύναμη από αυτά.

Δ) Ο Ήλιος: Ο Ήλιος είναι η πηγή φωτός. Είναι το κουράγιο, η πίστη, ο ήλιος της ψυχής μας. Το φως της καρδιάς μας. Η δύναμη εντός μας. Κάθε τριανταφυλλιά έχει ξεχωριστό άρωμα. Έτσι κι ο κάθε άνθρωπος έχει ξεχωριστές δυνάμεις. Με ενσυνειδητότητα μαθαίνουμε τις δυνάμεις μας κι τις καλλιεργούμε, όπως τα τριαντάφυλλα. Κι πάλι η ισορροπία είναι σημαντική εδώ. Υπερβολή στη χρήση δύναμης ξεραίνει, υποτονική χρήση, μαραίνει την τριανταφυλλιά. Η ισορροπία στη δύναμη βοηθάει να ανθίσει.

Ε) Το άνθος: Για να υπάρξει το άνθος χρειάζεται η τριανταφυλλιά να έχει αναπτυχθεί. Να έχει μια δομή, να θρέφεται, να έχει τον ήλιο της και το βαθύ σκοτάδι με τις ρίζες βαθειά στο χώμα. Το άνθος είναι η δημιουργική έκφραση της τριανταφυλλιάς. Η ομορφιά της εκδηλωμένη. Κάθε τριανταφυλλιά είναι ξεχωριστή. Όταν έχουμε εξασκήσει τις ικανότητές μας, με επιμονή κι υπομονή έχουμε καλλιεργήσει το πνεύμα μας, έρχεται η στιγμή της άνθισης. Δηλαδή η εκστατική εκδήλωση της ύπαρξής μας, η οποία θα καρποφορίσει. Κάθε άνθος έχει μέσα της τη γέννα. Κάθε ομορφιά εκδηλωμένη, γεννά επιπλέον ομορφιά και δημιουργία. Μέσα από το νόημα που δίνουμε στη ζωή.

Η τριανταφυλλιά ακολουθεί τις 4 εποχές και τον κύκλο της ζωής. Έτσι κι εμείς. Κάποτε έρχεται χειμώνας στη ζωή μας. Μέτα ακολουθεί η άνοιξη που ανθίζουμε κι ύστερα το καλοκαίρι με το θέρος. Το φθινόπωρο με την συγκομιδή. Το νόημα που δίνουμε στη ζωή βοηθάει τον φυσικό κύκλο των πραγμάτων. Ότι φθείρεται παίρνει τη θέση του από το νέο σπόρο. Ο νέος σπόρος ανθίζει. Όλοι είμαστε σπόροι που ανθίζουμε.

 

Βιβλιογραφία :

-Frankl, V. E. (1964). Man’s search for meaning: An introduction to logotherapy. Sevenoaks: Hodder and Stoughton.
-Ivtzan, I., Lomas, T., Hefferon, K., & Worth, P. (2016). Second wave positive psychology: Embracing the dark side of life. Abingdon, Oxon: Routledge.
-Maier, S. F., & Seligman, M. E. (1976). Learned helplessness: Theory and evidence. Journal of Experimental Psychology: General, 105(1), 3–46.
-Seligman, M. E. (2002). Authentic happiness: Using the new positive psychology to realise your potential for lasting fulfilment. London: Nicholas Brealey.
-Seligman, M. E. (2011). Flourish: A new understanding of happiness, well-being – and how to achieve them. London: Nicholas Brealey.
-Seligman, M. E., & Csikszentmihalyi, M. (2000). Positive psychology: An introduction. American Psychologist, 55(1), 5-14.
-Wong, P. T., & Fry, P. S. (1998). The human quest for meaning: A handbook of psychological research and clinical applications. Mahwah, NJ: Erlbaum.

 

Newsletter εγγραφή

 

Βαλέρια Κουδουμογιαννάκη

Σχολιάστε

No apps configured. Please contact your administrator.

Αφήστε το σχόλιό σας !
Γράψτε το όνομά σας