Θετική ψυχολογία είναι η επιστήμη που μελετά τι είναι αυτό που δίνει αξία και νόημα στη ζωή και τι κάνει τους ανθρώπους ευτυχισμένους (Selligman, 2011). Είναι η εφαρμοσμένη προσέγγιση της ψυχολογίας για τις δυνάμεις των ανθρώπων (Σταλίκας & Μυτσκίδου, 2011).

 

μπορεί να μας βοηθήσει στο να εστιάσουμε στις ικανότητές μας και ειδικά σε αυτές που δεν αναφέρονται συχνά ως δυνάμεις, αλλά είναι πολύ σημαντικές, όπως η ομορφιά. Πώς η ομορφιά μπορεί να βοηθήσει; Όπως διαπίστωσα από την εμπειρία μου εφαρμόζοντας τη θετική ψυχολογία, λειτουργεί σαν αποθήκη δύναμης.

Συνηθίζουμε να δίνουμε σημασία στο πρόβλημα και στη δυσκολία, που φυσικά είναι πολύ σημαντικό. Διαπίστωσα όμως πως το να στρέφω το βλέμμα μου στην ομορφιά του κόσμου, με γέμισε με υγιή αισιοδοξία, ένιωσα ευγνωμοσύνη και συμπόνοια.

Χαρακτηριστικό προσωπικό μου παράδειγμα ήταν η περίοδος του εγκλεισμού με τον covid- 19. Ενώ προσπαθούσα να αντιμετωπίζω δυσκολίες της καθημερινότητας τότε, όταν κοιτούσα την τριανταφυλλιά στον κήπο μου και τα λουλούδια στη γειτονιά μου, όταν έβλεπα την ομορφιά των ανθρώπων που ήταν κοντά μου εκείνο το διάστημα, γέμιζαν οι μπαταρίες μου. Φυσικά χρειαζόταν να στρέψω την προσοχή μου στο να δω την ομορφιά, κάτι που χρειάζεται εξάσκηση. Ασκήσεις ενσυνειδητότητας που βοηθούν στην αλλαγή εστίασης στις δυνάμεις και αύξηση της προσοχής βοήθησαν πολύ. Βασικό ήταν πως μέσα από το τεστ δυνάμεων χαρακτήρα που είχα ήδη κάνει, μου φανερώθηκε πως στις πρωταρχικές δυνάμεις μου ανήκει η εστίαση στην ομορφιά. Έτσι κατάλαβα πως το να γνωρίζεις τις δυνάμεις σου και να τις καλλιεργείς, είναι από τα πολύ σημαντικά οφέλη της θετικής ψυχολογίας. Και μπορούν να σε βοηθήσουν ειδικά σε περιόδους κρίσης.

Η θετική ψυχολογία είναι ο κλάδος εκείνος της ψυχολογίας που αναρωτιέται, ερευνά και βρίσκει απαντήσεις σε ζητήματα που αφορούν την ευημερία και την ψυχική ανάπτυξη. Ασχολείται με έννοιες όπως η σοφία, η αγάπη, η ευγνωμοσύνη, η πνευματικότητα, η δημιουργικότητα, ψυχική ανθεκτικότητα, οι αρετές και δυνάμεις του χαρακτήρα και πως ανθίζουν οι ομάδες. Απαντά στο ερώτημα τι πάει καλά με τους ανθρώπους;

Η ιστορία της έχει φυσικά τις ρίζες τις στα βάθη του χρόνου, με τους φιλοσόφους από τη μια να μελετάνε το τι είναι ευτυχία, από τις απαρχές του πολιτισμού και πιο πισω χρονικά, τους σοφούς και τις σοφές που εφάρμοζαν πρακτικές θεραπείας, είχαν ανακαλύψει τη δύναμη του γέλιου και τη ζεστασιά που δίνει η φωτιά, όταν οι άνθρωποι μοιράζονταν ιστορίες και γλεντούσαν γύρω από μια εστία.

Ως επιστήμη εισήχθηκε από τον Martin Selligman το 1998. Ο ίδιος είχε ήδη ασκήσει έρευνα στο φαινόμενο της μεμαθημένης αβοηθησίας, στην κατάθλιψη, τη ψυχική ανθεκτικότητα, την αισιοδοξία και την απαισιοδοξία. Είναι ο συγγραφέας του βιβλίου Authentic Happiness, ενώ έχει δημιουργίσει το ψυχολογικό μοντέλο του ψυχολογικού ανθίζειν. Μαζί του υπάρχουν αξιόλογοι επιστήμονες ψυχολόγοι με πολύ ενδιαφέρουσες ιστορίες ζωής. ’Οπως του Mihaly Csikszentmihalyi με ενδιαφέρουσες θεωρίες για την ανθρώπινη ψυχή.

Το δεύτερο κύμα θετικής ψυχολογίας (από το 2011) ήρθε ως συνέχεια και ανοίγοντας τον διάλογο για την αξία των αρνητικών συναισθημάτων. Αυτό ξεκίνησε με τους τότε καθηγητές Πανεπιστημίου του Ανατολικού Λονδίνου Kate Hefferon, Itay Ivtzan, Tim Lomas, Piers Worth και τον καθηγητή Paul Wong, από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο. Το βασικό του μότο είναι ‘’Αγκαλιάζοντας τα σκιερά κομμάτια της ζωής’’. Το ενδιαφέρον που έχει είναι ότι βασίζεται στο σκεπτικό της χρησιμότητας των αρνητικών συναισθημάτων- τα σκιερά μας κομμάτια, όχι μόνο για την επιβίωση αλλά μάλιστα για την ψυχική άνθιση. Αυτό βέβαια μέσα από την κατάλληλη νοηματοδότηση. Μελετάει θέματα, όπως η θνητότητα και άλλα υπαρξιακά ερωτήματα ενώ φέρνει στο επίκεντρο την πνευματικότητα και την   υπερβατικότητα ως κάτι πολύ χρήσιμο για την ψυχολογία.

Η τοποθέτηση του Δεύτερου Κύματος είναι ο διάλογος ανάμεσα σε αυτό που λέμε αρνητικό και θετικό. Στόχος είναι η αρμονία και η ισορροπία αυτών που προηγουμένως θεωρούνταν αντίθετα. Έχει δεχτεί επιρροές από την ανατολική φιλοσοφία και από πνευματικά μονοπάτια. Χαρακτηριστικό είναι πως αξιοποιοιεί την ολιστική φιλοσοφία του κύκλου Γιν Γιαγκ ως κλειδί της ανθρώπινης ανάπτυξης. Επίσης, ο διαλογισμός που είναι πρακτική κυριώς από τις ανατολικές παραδόσεις, γίνεται και ψυχολογική πρακτική.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αυτοσυμπόνοια, έννοια της θετικής ψυχολογίας που ερευνά η Δόκτωρ Neff. Μια έννοια που επηρεάστηκε πολύ από τη βουδιστική ιδεολογία και από τις πρακτικές διαλογισμού. Ένας πρακτικος τρόπος εξάσκησης είναι οι ασκήσεις αναπνοών, βιώνοντας καλοσύνη και συμπόνοια προς τον εαυτό. Προγράμματα ψυχολογικής υποστήριξης με βάση την αυτοσυμπόνοια χρησιμοποιούν την ενσυνειδητότητα για μείωση άγχους, σε περιπτώσεις κατάθλιψης. Εκεί, που ο κριτής του εαυτού γίνεται μια από τις αιτίες της παθολογικής θλίψης.

Υπάρχουν πάρα πολλά να αναφερθούν στη θετική ψυχολογία, στην προσφορά της στην έρευνα, τις θεραπευτικές προσεγγίσεις και τελικά στην κοινωνία. Το σίγουρο είναι πως είναι μια όμορφη διαδρομή προς τον αυθεντικό εαυτό, γεμάτο δυνατότητες.

 

Βιβλιογραφία:

-Ivtzan, I., Lomas, T., Hefferon, K., & Worth, P. (2016). Second wave positive psychology: Embracing the dark side of life. Abingdon, Oxon: Routledge, Taylor & Francis Group.
-Neff, K., & Germer, C. (2018). The mindful self-compassion workbook: A proven way to accept yourself, build inner strength, and thrive. New York, NY: Guilford Press.
-Seligman, M. E., & Csikszentmihalyi, M. (2000). Positive psychology: An introduction. American Psychologist, 55(1), 5-14.
-Σταλίκας Α., Μυτσκίδου Π. (2011). Εισαγωγή στη Θετική Ψυχολογία. Αθήνα: Εκδόσεις Τόπος

Newsletter εγγραφή

 

Βαλέρια Κουδουμογιαννάκη
Πρόσφατα άρθρα του συντάκτη Βαλέρια Κουδουμογιαννάκη (όλα τα άρθρα)

Σχολιάστε

Για να καταχωρήσετε το σχόλιο σας, συνδεθείτε με...



Αφήστε το σχόλιό σας !
Γράψτε το όνομά σας