Τα δέντρα είναι ιερά για ανθρώπους διαφορετικών πολιτισμών, είναι ευλογίες που προσφέρουν άμεσα δώρα στην ανθρωπότητα: καθαρό αέρα, ξυλεία, φάρμακα, τρόφιμα ή ακόμη και τα απλά δώρα της φυσικής ομορφιάς και της προστασίας από τον ήλιο.

 

το δάσος υπήρξε πάντα ένα σημαντικό αρχέτυπο που αντικατοπτρίζει συμβολικά τη βασική δομή του ασυνείδητου, του ακαθόριστου και της ουσίας της ζωής και της ύπαρξης. Από τις απαρχές του πολιτισμού οι κοινωνίες αναπτύχθηκαν στα μέρη όπου στέκονταν τα «άγρια» δάση και, δεδομένου του κεντρικού ρόλου των δασών στην άνοδο και την πτώση των πολιτισμών, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι τα αρχαία και ιερά κείμενα έχουν πολλές αναφορές στα δάση. Επίσης, στους παραδοσιακούς πολιτισμούς, τα δέντρα έχουν συσχετιστεί με πνεύματα, νεράιδες, ξωτικά και λοιπά πλάσματα της λαογραφίας.

Με την πάροδο του χρόνου, τα δάση και η φύση έγιναν κάτι που έπρεπε να ελέγχεται, να κυριαρχείται και να εξημερώνεται από τους ανθρώπους. Πιο πρόσφατα όμως, τα δάση θεωρήθηκαν ως η προέλευση των ανθρώπων και ως αντίδοτο από τη θορυβώδη πόλη. Με αυτόν τον τρόπο έγιναν ένα πνευματικό καταφύγιο του σύγχρονου ανθρώπου, ένας τόπος σύνδεσης με τον εαυτό του και τη φύση.

Πόσα πράγματα γνωρίζουμε για τα τροπικά δάση;

Η «Συνεργασία για τα Τροπικά Δάση» («Rainforest Partnership») είναι μια διεθνής μη κερδοσκοπική οργάνωση, επικεντρωμένη στην προστασία και την αναγέννηση των τροπικών δασών. Με δική της πρωτοβουλία γιορτάστηκε η πρώτη Παγκόσμια Ημέρα Τροπικών Δασών στις 22 Ιουνίου 2017. Έκτοτε γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 22 Ιουνίου, προκειμένου να αυξήσει την ευαισθητοποίηση για το ρόλο των τροπικών δασών στη σταθεροποίηση του μεταβαλλόμενου κλίματος.

Ποιά δάση είναι τροπικά;

Τα τροπικά δάση είναι πυκνά δάση που αναπτύσσονται εντός 28 μοιρών βόρεια ή νότια του ισημερινού. Είναι πολύ υγρά μέρη, με εποχιακή ή ετήσια βροχόπτωση άνω των 200 εκ. Οι θερμοκρασίες τους είναι ομοιόμορφα υψηλές και κυμαίνονται μεταξύ 20° C και 35° C. Τέτοια δάση βρίσκονται στην Ασία, την Αυστραλία, την Αφρική, τη Νότια Αμερική, την Κεντρική Αμερική, το Μεξικό και σε πολλά από τα νησιά του Ειρηνικού. Τα τροπικά δάση διαθέτουν τα υψηλότερα ποσοστά χερσαίας βιοποικιλότητας και φιλοξενούν περισσότερα είδη από οποιοδήποτε άλλο χερσαίο οικοσύστημα στη γη.

Ποια είναι η πολυεπίπεδη συνεισφορά των τροπικών δασών στη γη και τους ανθρώπους;

Τα τροπικά δάση είναι ζωτικής σημασίας για την αειφόρο ανάπτυξη και συμβάλλουν στα αγροτικά εισοδήματα, την επισιτιστική ασφάλεια, τον εφοδιασμό με πόσιμο νερό, τον έλεγχο ασθενειών και την προστασία από φυσικές καταστροφές.

Τροφή

Η μπανάνα, το πιο δημοφιλές φρούτο, προέρχεται από τα τροπικά δάση, όπως και το αβοκάντο, η βανίλια, ο καφές, το τσάι, το κακάο και διάφορες ποικιλίες καρπών. Τα τροπικά δάση παρέχουν τροφή σε πολλούς οικονομικά ανασφαλείς πληθυσμούς ενώ παράλληλα υποστηρίζουν την άγρια επικονίαση, βελτιώνουν το μέγεθος, την ποιότητα, το σύνολο των φρούτων και τη σταθερότητα της συγκομιδής για περίπου 70% των παγκόσμιων καλλιεργειών. Στα τροπικά δάση φιλοξενούνται τόσο επικονιαστές όσο και αρπακτικά παράσιτα και ζώα που διασκορπίζουν τους σπόρους και γι’ αυτό η παραγωγή τροφίμων σε αγροτικά τοπία είναι υψηλότερη όταν βρίσκονται δάση κοντά.

Ιατρική

Πολλά από τα φάρμακα του δυτικού κόσμου που χρησιμοποιούμε σήμερα προέρχονται από φυτά που βρίσκονται σε τροπικά δάση. Τα φάρμακα για τη θεραπεία της φλεγμονής, των ρευματισμών, του διαβήτη, των μυϊκών τραυματισμών, των χειρουργικών επιπλοκών, της ελονοσίας, των καρδιακών και δερματικών παθήσεων, της αρθρίτιδας, του γλαυκώματος και εκατοντάδων άλλων ασθενειών, προέρχονται από φυτά που βρίσκονται σε τροπικά δάση.

Προϊόντα αισθητικής και καθαρισμού

Το φυσικό κόμμι, η ρητίνη και τα έλαια που βρίσκονται στα τροπικά δάση χρησιμοποιούνται ως συστατικά για χρώματα, βερνίκια, καλλυντικά, σαπούνια, σαμπουάν, αρώματα, απολυμαντικά και απορρυπαντικά.

Νερό

Τα τροπικά δάση επηρεάζουν την ποιότητα, την αποθήκευση και την παράδοση του πόσιμου νερού στα υπόγεια ύδατα έως τα ποτάμια και τις βροχοπτώσεις. Αποτρέπουν τη διάβρωση και τη ροή ιζημάτων σε ποτάμια και αφαιρούν τους ρύπους από το νερό που ρέει σε ρεύματα, βελτιώνοντας έτσι την ποιότητα του νερού. Επίσης, ρυθμίζουν τις ροές του νερού επιβραδύνοντας τις βροχοπτώσεις και επιτρέποντας περισσότερο νερό να διηθήσει στο έδαφος. Τέλος, συγκρατούν και απελευθερώνουν νερό κατά τη διάρκεια των ξηρών περιόδων, καθιστώντας τα σημαντικά για τη διαθεσιμότητα του νερού.

Κλιματική Αλλαγή

Τα τροπικά δάση είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τη διαμόρφωση του κλίματος, των βροχοπτώσεων και των καιρικών συνθηκών σε όλα τα επίπεδα, αλλά πιο σημαντικά σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Τα τροπικά δάση συνδέονται, επίσης, με το παγκόσμιο κλίμα με μακρινές “τηλε-συνδέσεις”, δηλαδή υπάρχει έμμεση επιρροή των τροπικών δασών σε άλλα οικοσυστήματα, πληθυσμούς και οργανισμούς. Σε τοπικό επίπεδο, κάθε δένδρο μπορεί να διατηρήσει ψύξη ίση με 2 μονάδες κλιματισμού. Κάθε 100 λίτρα νερού που διαπνέει ένα δένδρο παρέχει το ισοδύναμο λειτουργίας 2 κεντρικών κλιματιστικών μονάδων για μια ημέρα (ισοδύναμο ψύξης 70 κιλοβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας).

Τα τροπικά δάση σε αριθμούς:

• Καλύπτουν μόνο το 5% της επιφάνειας της γης, όμως
• Έχουν μεγαλύτερη βιοποικιλότητα από οποιονδήποτε άλλο τύπο δάσους και φιλοξενούν τα 2/3 της χερσαίας πανίδας
• Ένα εθνικό πάρκο της Βολιβίας 7,335 τετραγωνικών μιλίων έχει πάνω από 1.088 είδη πουλιών, πάνω από 12.000 είδη φυτών, 200 είδη θηλαστικών, 300 είδη του γλυκού νερού,
• Καταστρέφονται με ρυθμό 80 εκατ. στρεμμάτων το χρόνο.

Ποιό είναι το μέλλον των δασών;

To 30% των παγκόσμιων δασών έχει καταστραφεί, ενώ ένα άλλο 20% έχει υποβαθμιστεί (συνολικά μόνο το 15% των δασών παραμένει άθικτο). Ο κόσμος μας αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη κρίση εξαφάνισης από την πτώση των δεινοσαύρων πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια. Το μέλλον πολλών φυτών και ζώων της γης και εκατοντάδων ανθρώπινων πολιτισμών θα καθοριστεί μέσα στις επόμενες δεκαετίες. Εξαιτίας της τεράστιας εξάρτησής μας από τη μεγάλη γενναιοδωρία του δάσους, πρέπει να ενεργούμε υπεύθυνα και να κάνουμε ό, τι μπορούμε για να διασφαλίσουμε ότι τα δάση και τα ανεξάντλητα δώρα τους συνεχίζουν να υπάρχουν για τις επόμενες γενιές. Μπορούμε να επιταχύνουμε τη διαδικασία αποκατάστασης των δασών με σπορά, φύτευση δενδρυλλίων και με την επαναφορά πληθυσμών ζώων που έχουν εξαλειφθεί. Η φύση έχει αξία και δικαίωμα στη συνέχιση της ύπαρξης και πρέπει να ενεργήσουμε ώστε να υπερασπιστούμε αυτό το δικαίωμα.

 

Βιβλιογραφία/ Δικτυογραφία:

-Brandon, K. (2014). Ecosystem Services from Tropical Forests: Review of Current Science. CGD Climate and Forest, Paper Series #7.
-Konijnendijk, C. C. (2008). The Forest and the City: The Cultural Landscape of Urban Woodland. Vancouver: Springer.
https://www.sansimera.gr/worldays/507
https://wwf.panda.org/our_work/forests/importance_forests/tropical_rainforest/
https://www.wri.org/blog/2018/10/numbers-value-tropical-forests-climate-change-equation
https://rfp.org/wp-content/uploads/2019/09/IRI_IssuePrimer_TropicalForests_English.pdf
https://www.rainforest-alliance.org/articles/tropical-forests-in-our-daily-lives

Μαίρη Μαρινοπούλου

Newsletter εγγραφή

 

Όμορφη Ζωή Άρθρα

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο

Σχολιάστε

Για να καταχωρήσετε το σχόλιο σας, συνδεθείτε με...



Αφήστε το σχόλιό σας !
Γράψτε το όνομά σας